MARTIN FAYULU YONGEYE GUTERA URUSAKU: ASABA KINSHASA KUGANIRA N’ABAHANGANYE NA YO, ANASABA KO U RWANDA RWINJIRA MU BIGANIRO — HARI IGISUBIZO GISHYA KURI RDC?
Umuyobozi w’ishyaka Engagement pour la Citoyenneté et le Développement (ECiDé), Martin Fayulu, yongeye gutera intambwe ikomeye ku bijyanye no gushaka umuti w’ikibazo cy’umutekano muke umaze imyaka myinshi urangwa mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu kiganiro yagiranye n’abanyamakuru i Paris ku wa Kabiri, Fayulu yavuze ko ibiganiro bigomba kwitabirwa n’abakinnyi bose bafite uruhare mu kibazo cya RDC. Yasabye kandi ko u Rwanda rwagira uruhare mu biganiro bigamije gushaka amahoro arambye mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Fayulu yagize ati: “M23 ni u Rwanda, murabizi. Ariko muri M23 harimo Abanyekongo. Mwabasha mute gukemura ibibazo mutaganiriye na bo? Mukwiye no kuganira n’u Rwanda.”
Aya magambo ya Fayulu yateje impaka, cyane cyane ku bijyanye n’uburyo yasobanuye umubano uri hagati ya M23 n’u Rwanda.
M23 si u Rwanda: ikibazo gikwiye kureberwa mu buryo bwagutse
Mu gihe bamwe mu Banyekongo bakunze kuvuga ko M23 ari u Rwanda, iyi mvugo ntikwiye gufatwa nk’ukuri kudashidikanywaho.
M23 ni umutwe urwanirira Abanyekongo bavuga ururimi rw’ikinyarwanda, ukorera ku butaka bwa RDC, kandi ugizwe n’Abanyekongo gusa.
Martin Fayulu asanga gukemura ikibazo cy’intambara bisaba kuganira n’abafite uruhare muri icyo kibazo bose, aho kubashyira ku ruhande.
Uyu munyapolitiki kandi yongeye gushimangira ko Joseph Kabila na Corneille Nangaa bakwiye kwitabira ibiganiro by’igihugu byatangajwe na Perezida Félix Tshisekedi.
Fayulu yavuze ko kuba aba bagabo bafite uruhare rukomeye mu bibazo bya politiki n’umutekano biri mu gihugu bituma ibiganiro bibahuje n’abandi Banyekongo biba ingenzi mu gushaka umuti urambye.
Yifashishije umugani w’Abafaransa ugira uti “les linges sales se lavent en famille”, asobanura ko ibibazo by’imbere mu gihugu bikwiye kubanza gukemurwa n’Abanyekongo ubwabo.
Kwanga ibiganiro bishobora kongera uburemere bw’intambara
Ikibazo gikomeye kiri imbere ya RDC ni ukumenya niba intambara ishobora kurangizwa n’imbaraga za gisirikare gusa, cyangwa niba ibiganiro bya politiki bigomba kugira umwanya ukomeye.
Kuba Kinshasa idashaka kuganira n’abahanganye na yo bishobora gukomeza gusunika ikibazo mu ntambara, aho kugishyira mu nzira ya politiki.
Iyo intambara ikomeje, abapfa ni Abanyekongo, abimurwa mu byabo ni Abanyekongo, abahunga igihugu ni Abanyekongo, naho ibikorwa remezo n’ubukungu byangirika bikaba ari iby’Abanyekongo.
Ni yo mpamvu ikibazo cyakagombye kureberwa kure y’amagambo y’ubushyamirane, ahubwo hakibandwa ku buryo bwo guhagarika imirwano no gushaka igisubizo kirambye.
Ibi kandi ntibisobanura ko uruhare rw’ibihugu byo hanze rugomba kwirengagizwa. Ahubwo bisobanuye ko Abanyekongo ubwabo bagomba kugira uruhare rukomeye mu gukemura ikibazo cyabo, mu gihe ibihugu n’imiryango mpuzamahanga bifite uruhare cyangwa inyungu muri iki kibazo bigomba gufasha mu nzira y’amahoro.
U Rwanda narwo rugomba kureberwa nk’umuturanyi, si nk’umuti w’ikibazo cya Congo
Mu biganiro bya Fayulu, u Rwanda rwasabwe kugira uruhare mu biganiro kubera umwanya rufite mu bibazo by’umutekano w’akarere.
Ibi ntibisobanura ko ibirego bishinjwa u Rwanda bikwiye gufatwa nk’ukuri, cyangwa ko u Rwanda ari rwo rufite inshingano zose ku bibazo bya RDC.
Ariko kandi, mu gihe bamwe mu Banyekongo bakomeza gushyira ibibazo byose bya Congo ku Rwanda, u Rwanda rukomeje kwibanda ku miyoborere, iterambere ry’ubukungu, ibikorwa remezo n’imibereho y’abaturage barwo.
Ikibazo cy’intambara yo muri Congo na cyo ntigikwiye guhindurwa ikibazo cyo kwangana n’Abanyarwanda cyangwa igihugu cy’u Rwanda.
Ese Kinshasa yiteguye gushyira ibiganiro imbere y’intambara?
Icyo Martin Fayulu asaba ni ikibazo gikomeye kuri politiki ya Kinshasa: niba intego ari amahoro, kuki abari ku ruhande rutavuga rumwe na Leta batashyirwa ku meza y’ibiganiro?
Nubwo ibiganiro ubwabyo bitahita bikemura ibibazo byose, bishobora gutanga urubuga rwo kumenya impamvu buri ruhande rufata imyanzuro runaka, ibyo rusaba n’ibyo rwiteguye kwemera.
Raporo mpuzamahanga zagiye zerekana ko impande zitandukanye muri RDC zishinjwa kurenga ku masezerano y’amahoro no gukomeza ibikorwa bya gisirikare.
Ni muri urwo rwego ikibazo cy’ibiganiro kidakwiye kureberwa gusa nk’ugutsindwa cyangwa gutsinda kwa politiki, ahubwo nk’uburyo bwo guhagarika amaraso y’Abanyekongo no guha igihugu amahirwe yo kongera kubaka amahoro.
Mu gihe intambara ikomeje, ikibazo nyamukuru gikomeza kuba kimwe: RDC izakomeza gushaka intsinzi ku rugamba, cyangwa yemere ko umuti urambye ushobora kunyura ku meza y’ibiganiro?






