Perezida Kagame yongeye kuvuga ku mubano w’u Rwanda n’u Burundi, ingabo z’u Burundi muri RDC n’ikibazo cya FDLR
MINEMBWE CAPITAL NEWS
Perezida w’u Rwanda, Paul Kagame, yongeye kugira icyo avuga ku mubano w’u Rwanda n’u Burundi, agaruka by’umwihariko ku biganiro yagiranye na Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, ndetse no ku kibazo cy’uruhare rw’ingabo z’u Burundi mu ntambara ikomeje kubera mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu kiganiro yagiranye n’abanyamakuru kuri uyu wa Mbere, Perezida Kagame yahakanye ko hari amasezerano cyangwa ubwumvikane u Rwanda rwagiranye n’u Burundi cyangwa n’undi muntu uwo ari we wese, hanyuma u Rwanda rukaburengaho cyangwa ntirubushyire mu bikorwa.
Kagame yavuze ko nta masezerano u Rwanda rwigeze rugirana n’umuntu uwo ari we wese rutubahirije, ashimangira ko ibyo bireba n’umubano warwo n’u Burundi.
Ati: “Nta bwumvikane cyangwa isezerano twigeze tugirana n’umuntu tutubahirije. Ntabwo ari Perezida w’u Burundi gusa, ahubwo nta n’undi muntu uwo ari we wese.”
Kagame agaruka ku kiganiro yagiranye na Ndayishimiye
Kimwe mu byibanzweho na Perezida Kagame ni amakuru ajyanye n’ingabo z’u Burundi zavuzwe ko zagiye muri Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo, mu Burasirazuba bwa RDC.
Kagame yavuze ko u Rwanda rwamenye ayo makuru binyuze mu nzego zarwo z’ubutasi. Avuga ko ubwo ayo makuru yamugeragaho, yahisemo kuvugana na Perezida Ndayishimiye ubwe kugira ngo amenye niba koko u Burundi bwari bwohereje ingabo muri Kivu y’Amajyaruguru.
Perezida Kagame yavuze ko yamubajije niba ayo makuru yari ukuri, ariko Ndayishimiye akamuhakanira.
Ati: “Naramubajije nti: ‘Perezida, ibi ni ukuri?’ Yarambwiye ati: ‘Oya, oya, oya, oya.’”
Kagame yavuze ko Perezida Ndayishimiye yamusabye kongera gusuzuma amakuru yari afite, amubwira ko abamugejejeho ayo makuru bashobora kuba bashaka guteza ikibazo cyangwa bamubeshya.
Nubwo Perezida Kagame yavuze ko amakuru yari afite yaturukaga mu nzego z’ubutasi kandi ko yayizeraga, yavuze ko yahisemo kwemera ibisobanuro yahawe na mugenzi we w’u Burundi.
Ati: “Naramubwiye nti: ‘Perezida, ndakwemereye.’ Nubwo natekerezaga ko amakuru nari nabonye yari yizewe, namubwiye ko nemeye ibyo ambwiye.”
“Nyuma y’ibyumweru bibiri, ingabo z’u Burundi zafatiwe muri Kivu y’Amajyaruguru”
Perezida Kagame yavuze ko nyuma y’igihe gito, amakuru yari yabanje kumugeraho yongeye kugaragara, avuga ko ingabo z’u Burundi zari muri Kivu y’Amajyaruguru.
Yavuze ko nyuma y’ibyumweru bibiri gusa, ingabo z’u Burundi zavuzwe muri ayo makuru zafatiwe muri ako gace, ibintu avuga ko byatumye ashidikanya ku bisobanuro yari yahawe mbere.
Kagame yabivuze mu buryo bukomeye, agaragaza ko ibyo yabonye nyuma byatumye abona ko ibyo yari yabwiwe bitari ukuri.
Ati: “Yego, twarabiganiriyeho. Ni yo mpamvu ntashobora kubeshya nk’uko we yabikoze kuri njye. Njye simbeshya.”
Aya magambo ya Perezida Kagame yongeye gushyira ku murongo w’ibiganiro rusange ikibazo cy’icyizere hagati y’u Rwanda n’u Burundi, cyane cyane mu gihe ibihugu byombi bifite inyungu n’impungenge zitandukanye ku bibera mu Burasirazuba bwa RDC.
Ikibazo cya FDLR cyongeye kugaruka mu biganiro
Perezida Kagame kandi yavuze ko mu gihe yavuganaga na Ndayishimiye ku bijyanye n’ingabo z’u Burundi muri RDC, hari n’andi makuru yari amaze igihe agaragara avuga ko u Burundi bushobora kuba bufite aho buhuriye na FDLR, umutwe u Rwanda rufata nk’uw’iterabwoba ukorera mu Burasirazuba bwa RDC.
Ibi ni ibintu bifite uburemere mu mubano w’ibihugu byombi, kuko ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro ikorera muri RDC, cyane cyane FDLR, kimaze igihe ari kimwe mu bibazo bikomeye u Rwanda rugaragaza nk’impamvu z’umutekano warwo.
Ku ruhande rw’u Rwanda, ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro ikorera hafi y’umupaka warwo cyagiye gihuzwa n’impungenge z’umutekano ndetse n’amakimbirane ya politiki n’umutekano akomeje kurangwa mu Burasirazuba bwa RDC.
Kuki amagambo ya Kagame aje mu gihe gikomeye?
Amagambo ya Perezida Kagame aje mu gihe umutekano wo mu Burasirazuba bwa RDC ukomeje kugira ingaruka ku mubano w’ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigari.
RDC imaze imyaka ihanganye n’imitwe itandukanye yitwaje intwaro, mu gihe ikibazo cy’umutekano muri Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo cyagiye gihindura imibanire hagati ya Kinshasa, Kigali, Bujumbura ndetse n’abandi bafatanyabikorwa bo mu karere.
U Burundi na bwo bwagiye bugira uruhare mu bikorwa by’umutekano muri RDC, mu gihe u Rwanda rushinja ubutegetsi bwa Kinshasa gukorana n’imitwe irwanya u Rwanda. Ku rundi ruhande, RDC ishinja u Rwanda gushyigikira AFC/M23. Ibi birego byombi byakomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye bigora ibiganiro bigamije amahoro.
Muri uwo murongo, amagambo ya Perezida Kagame ku byo yavuganye na Ndayishimiye ashobora gusobanurwa nk’ikimenyetso cy’uko icyizere hagati ya Kigali na Bujumbura kigikomeje kuba ikibazo gikomeye, nubwo ibihugu byombi byagiye bigira ibiganiro bigamije kugabanya umwuka mubi hagati yabyo.
Kagame avuga ko atazi ubwumvikane Ndayishimiye yaba yaravuze
Perezida Kagame yavuze ko, nyuma y’ibyo biganiro, atazi inama, ibiganiro cyangwa ubwumvikane Perezida Ndayishimiye yaba yaravugaga ko byabaye hagati y’u Rwanda n’u Burundi.
Ibi bituma ikibazo cy’uko yaba yaravuze iki, cyangwa niba hari ubwumvikane bwihariye bwigeze buganirwaho hagati y’abayobozi bombi, gikomeza kuba ingingo ikomeye muri dipolomasi yo mu Karere k’Ibiyaga Bigari.
Kagame yongeye gushimangira ko u Rwanda rudashobora kwemera ko hari amasezerano rwatereye agati mu ryinyo cyangwa rwemeye ariko ntirushyire mu bikorwa.
U Rwanda n’u Burundi: Umubano ushobora kongera kugeragezwa
Amagambo ya Kagame ashobora kugira uburemere bukomeye ku mubano wa Kigali na Bujumbura, cyane cyane mu gihe ibihugu byombi bifite uruhare rutandukanye mu bibazo by’umutekano byo mu Burasirazuba bwa RDC.
U Burundi bwagiye bugaragara mu bikorwa by’umutekano muri RDC, mu gihe u Rwanda rwo rukomeje kuvuga ko ikibazo cy’umutekano muri aka karere kidashobora gukemurwa hatitawe ku bibazo by’imitwe yitwaje intwaro, cyane cyane FDLR.
Ku rundi ruhande, Bujumbura yakomeje gushyira imbere uruhare rwayo mu bikorwa byo kurwanya imitwe yitwaje intwaro no kurinda umutekano w’akarere.
Ibi bituma amagambo ya Kagame adafatwa gusa nk’igitekerezo ku kibazo cyabaye hagati y’abayobozi babiri, ahubwo ashobora no kurebwa mu ishusho nini ya politiki y’umutekano yo mu Karere k’Ibiyaga Bigari.
Perezida Kagame kandi yakomeje kugaragaza ko ikibazo cy’umutekano wo mu Burasirazuba bwa RDC gifitanye isano n’ibibazo byinshi, birimo imitwe yitwaje intwaro, umutekano w’imipaka ndetse n’imibanire hagati y’ibihugu by’akarere.
Ku bijyanye na RDC, u Rwanda rumaze igihe ruvuga ko ikibazo kidakwiye kurebwa gusa nk’intambara hagati y’ingabo za Leta ya Congo n’imitwe yitwaje intwaro, ahubwo ko hakenewe gukemura n’impamvu z’umuzi z’umutekano muke.
Kimwe mu byo Kigali ikunze kugarukaho ni ikibazo cya FDLR n’indi mitwe yitwaje intwaro ikorera mu Burasirazuba bwa RDC.
Icyakora, ubutegetsi bwa RDC bwo bukomeza gushinja u Rwanda kugira uruhare mu bibera mu Burasirazuba bw’igihugu, cyane cyane ku bijyanye na AFC/M23. U Rwanda rwakomeje kubihakana no kuvuga ko ikibazo kigomba gukemurwa binyuze mu biganiro no gukemura impamvu z’umuzi z’amakimbirane.
Icyo ibi bishobora gusobanura kuri politiki y’akarere
Mu ishusho ya politiki y’ubu, amagambo ya Perezida Kagame ashobora kongera kwibutsa abasesenguzi ko ikibazo cy’icyizere hagati y’ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigari kikiri inzitizi ikomeye ku mahoro arambye muri RDC.
Niba Kigali na Bujumbura bidashobora kumvikana ku makuru ajyanye n’uruhare rw’ingabo z’u Burundi muri RDC ndetse n’ibibazo bijyanye n’imitwe yitwaje intwaro, bishobora gukomeza kugira ingaruka ku buryo ibiganiro by’amahoro n’imikoranire y’umutekano mu karere bikorwa.
Ikindi ni uko ikibazo cy’u Rwanda n’u Burundi kidashobora gutandukanywa n’intambara iri mu Burasirazuba bwa RDC, kuko ibihugu byombi bifite imipaka n’inyungu z’umutekano muri ako gace.
Ni muri urwo rwego amagambo ya Kagame kuri Ndayishimiye ashobora kuba ubutumwa bwa politiki bugenewe Kigali, Bujumbura, Kinshasa ndetse n’abahuza mpuzamahanga ko ikibazo cy’icyizere n’imyitwarire y’ibihugu mu kibazo cya RDC bigomba gushyirwa ku meza mu buryo bweruye.
Ibyatangajwe na Perezida Paul Kagame byongeye kuzamura ibibazo bikomeye ku mubano w’u Rwanda n’u Burundi, ndetse no ku ruhare rw’ibihugu by’akarere mu ntambara imaze igihe ishegesha u Burasirazuba bwa RDC.
Kagame yavuze ko nta masezerano cyangwa ubwumvikane u Rwanda rwigeze rugirana n’u Burundi cyangwa undi muntu uwo ari we wese rutubahirije. Yongeye kandi kuvuga ku kiganiro yagiranye na Perezida Évariste Ndayishimiye, aho avuga ko yabajije mugenzi we niba u Burundi bwarohereje ingabo muri Kivu y’Amajyaruguru, ariko akamuhakanira.
Kuba nyuma yaho Perezida Kagame avuga ko amakuru y’ingabo z’u Burundi muri Kivu y’Amajyaruguru yongeye kugaragara, byatumye ikibazo cy’icyizere hagati y’abayobozi bombi gisubira mu ruhame.
Mu gihe intambara yo mu Burasirazuba bwa RDC ikomeje kugira ingaruka ku mubano w’ibihugu by’akarere, amagambo ya Kagame ashobora kuba intangiriro y’ikindi cyiciro cy’ibiganiro bikomeye kuri RDC, FDLR, uruhare rw’ingabo z’ibihugu by’abaturanyi ndetse n’ejo hazaza h’umutekano w’Akarere k’Ibiyaga Bigari.
MINEMBWE CAPITAL NEWS






