Perezida Trump Yasheshe Amasezerano y’Agahenge na Iran, Atangaza Amagambo Akomeye Ayinenga

Minembwe Capital News

Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald Trump, yatangaje ko amasezerano y’agahenge yari yaragiranye na Iran atakigira agaciro, nyuma y’uko impande zombi zongeye kugabanaho ibitero bya gisirikare. Perezida Trump yavuze ko atazongera kugirana ibiganiro na Iran, ayishinja kutubahiriza amasezerano no gukoresha amayeri mu mishyikirano.

Ibi yabitangaje kuri uyu wa Gatatu, tariki ya 08/07/2026, ubwo yagezaga ijambo ku bitabiriye Inama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bigize Umuryango wa OTAN (NATO), iri kubera muri Turukiya.

Mu ijambo rye, Trump yakoresheje amagambo akomeye anenga ubuyobozi bwa Iran, avuga ko nta cyizere ashobora kubugirira kandi ko ibiganiro by’amahoro na bwo ari uguta igihe.

Yagize ati:

«Sinshaka kongera kugirana na bo ibiganiro. Ni abantu badashobora kwizerwa. Ni abayobozi bayobowe n’urugomo, ni umwanda. Iyo baza kuba bafite intwaro za kirimbuzi, bazikoresha. Kuri njye, ibyo biganiro byararangiye burundu.»

Yakomeje avuga ko Iran imaze igihe irangwa no kutubahiriza ibyo yemera, bityo ko Amerika itagifite impamvu yo gukomeza inzira y’ibiganiro yari yaratangiye.

Amasezerano y’agateganyo hagati ya Amerika na Iran yari yarashyizweho umukono tariki ya 17/06/2026, yiswe Islamabad Memorandum of Understanding. Yari agamije guhagarika imirwano no gutangiza ibiganiro byagombaga kumara nibura iminsi 60, hagamijwe kugera ku masezerano y’amahoro arambye.

Mu ngingo z’ingenzi zari ziyagize harimo:

• Guhagarika ibikorwa byose bya gisirikare hagati ya Amerika, Iran n’abafatanyabikorwa b’impande zombi;
• Kubahiriza ubusugire bwa buri gihugu no kutivanga mu bibazo by’imbere mu gihugu cy’ikindi;
• Gutangiza ibiganiro by’amahoro mu gihe cy’iminsi 60, ishobora kongerwa impande zombi zibyumvikanyeho;
• Iran kwemera ko amato y’ubucuruzi anyura mu Muhora wa Hormuz agenda mu mutekano kandi nta mafaranga y’inyongera acibwa muri icyo gihe;
• Amerika kwemera gutera inkunga gahunda zo kongera kubaka Iran igihe amasezerano ya burundu yaba agezweho.

Nubwo ayo masezerano yari yarahaye icyizere amahanga ko umwuka mubi ushobora kugabanuka, ishyirwa mu bikorwa ryayo ryahuye n’imbogamizi zikomeye nyuma y’uko impande zombi zongeye kugabanaho ibitero.

Mu ijoro ryo ku wa Kabiri, tariki ya 07/07/2026, ubuyobozi bw’Ingabo za Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati (CENTCOM) bwatangaje ko bwagabye ibitero ku ntego zirenga 80 za Iran. Muri zo harimo n’ubwato buto burenga 60 bw’Ingabo zidasanzwe za Iran (Islamic Revolutionary Guard Corps – IRGC), Amerika ivuga ko zakoreshwaga mu bikorwa bya gisirikare.

Mu gusubiza ibyo bitero, Iran yatangaje ko na yo yagabye ibitero ku birindiro by’ingabo za Amerika biri muri Bahrain na Kuwait, ibintu byatumye impungenge z’uko intambara ishobora kongera gukaza umurego ziyongera.

Mbere y’ibi bitero, mu ntangiriro z’iki cyumweru, amato atatu atwara peteroli anyura mu Muhora wa Hormuz yari yagabweho ibitero n’abataramenyekana. Nubwo ibihugu byinshi bikomeje gukeka Iran, ubuyobozi bw’icyo gihugu bwahakanye kugira uruhare muri ibyo bitero.

Umuhora wa Hormuz ni umwe mu mihora y’ingenzi y’ubucuruzi bw’ibikomoka kuri peteroli ku isi, bityo umutekano wawo ugira ingaruka zikomeye ku bukungu mpuzamahanga.

Umunyamabanga Mukuru wa NATO, Mark Rutte, yavuze ko ibitero bya Amerika byari bifite ishingiro, ashinja Iran kuba ari yo yabanje kurenga ku masezerano y’agahenge.

Ku rundi ruhande, Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko ya Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, yavuze ko Amerika ari yo yasenye ayo masezerano, ayishinja kongera kugaba ibitero bishya kandi yari yariyemeje guhagarika ibikorwa bya gisirikare.

Abasesenguzi mu bya politiki mpuzamahanga bagaragaza ko amagambo ya Perezida Donald Trump, afatanije no kongera kwaduka kw’ibitero hagati y’impande zombi, ashobora gusubiza akarere k’Uburasirazuba bwo Hagati mu bihe bikomeye by’intambara.

Mu gihe nta biganiro bishya biratangazwa hagati ya Washington na Tehran, amahanga akomeje guhamagarira impande zombi kwirinda ibikorwa byakurura intambara yagutse, ishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano n’ubukungu bw’isi yose.