RDC: Ihirikwa Ritunguranye rya Lt Gen Rwibasira Rikomeje Guteza Impaka muri FARDC; Ese Ni Indi Ntambwe mu Mvururu Zihishe mu Buyobozi Bukuru bw’Ingabo?
Impinduka nshya zongeye gukorwa mu buyobozi bw’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC) zikomeje gukurura ibitekerezo byinshi imbere mu gihugu no hanze yacyo, nyuma y’aho Lt Gen Rwibasira Ruyumbu Obed akuwe ku mwanya wa Komanda w’Amashuri ya Gisirikare ya FARDC mu buryo bwatunguranye kandi butarasobanurwa neza.
Icyemezo cyo kumukuraho cyatangajwe binyuze mu nyandiko yaturutse mu Biro by’Umugaba Mukuru wa FARDC, Lt Gen Banza Mwilambwe Jules, aho yahise asimburwa na Maj Gen Kalonda Famba Kaf, wagizwe umuyobozi w’agateganyo w’ayo mashuri ya gisirikare.
Nubwo ubuyobozi bwa FARDC bwemeje aya makuru, ntibwigeze butangaza impamvu nyakuri yatumye Lt Gen Rwibasira ahagarikwa kuri uwo mwanya, ibintu byatumye havuka impaka n’ibibazo byinshi mu bakurikiranira hafi ibya gisirikare ndetse na politiki ya Congo.
Lt Gen Rwibasira Ruyumbu Obed ni umwe mu basirikare bakuru bazwi cyane muri FARDC. Akomoka mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru kandi abarirwa mu basirikare bakomoka mu bwoko bw’Abatutsi b’Abanye-Congo.
Mu rugendo rwe rwa gisirikare, yagiye ahabwa inshingano zikomeye zirimo kuyobora Akarere ka 34 ka Gisirikare muri Kivu y’Amajyaruguru ndetse n’Akarere ka 5 ka Gisirikare muri Kasai. Mu ntangiriro za 2025 ni bwo yagizwe Umuyobozi Mukuru w’Amashuri ya Gisirikare ya FARDC, umwe mu myanya ifatwa nk’ingenzi cyane mu gutegura no guhugura abasirikare bagomba kuyobora igihugu mu gihe kizaza.
Mu kwezi kwa Mata 2025, ubwo yasozaga amasomo y’abasirikare i Kananga, yavuze ko yizeye ko FARDC izatsinda umutwe wa AFC/M23, amagambo yaciye amarenga ku cyizere yari afitiwe n’ubuyobozi bukuru bw’igisirikare muri icyo gihe.
Ababikurikiranira hafi bavuga ko kuba umusirikare wo ku rwego rwa Lt Gen Rwibasira yakurwa ku mwanya nk’uwo nta bisobanuro bitanzwe bishobora kuba ari ikimenyetso cy’ibibazo bikomeje kwiyongera imbere mu buyobozi bwa FARDC.
Mu myaka yashize, igisirikare cya Congo cyagiye kirangwa n’impinduka nyinshi ku bayobozi bakuru, bamwe bakimurwa mu buryo butunguranye, abandi bagafungwa cyangwa bagashyikirizwa inkiko za gisirikare.
Ibi bibaye mu gihe FARDC ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano mu burasirazuba bw’igihugu, aho umutwe wa AFC/M23 ukomeje kugenzura ibice byinshi byo mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo.
Gukurwaho kwa Lt Gen Rwibasira kuje kandi mu gihe Urukiko Rukuru rwa Gisirikare rukomeje kuburanisha bamwe mu basirikare bakomeye muri Congo.
Muri bo harimo Gen Christian Tshiwewe Songesa wahoze ari Umugaba Mukuru wa FARDC, umwe mu bayobozi bari bafite ijambo rikomeye mu gisirikare cya Congo mu myaka yashize.
Kuba bamwe mu bayobozi bakuru bari imbere y’inkiko, abandi bakurwa ku mirimo, ndetse abandi bagahindurirwa inshingano mu buryo bwihuse, byatumye bamwe mu basesenguzi bavuga ko muri FARDC hashobora kuba harimo kutumvikana hagati y’amatsinda atandukanye y’abasirikare bafite inyungu n’imyumvire ya politiki itandukanye.
Hari ababona ko izi mpinduka zose ziri muri gahunda Perezida Félix Tshisekedi yatangiye yo kuvugurura igisirikare kugira ngo arusheho kugenzura urwego rw’umutekano mbere y’ibibazo bikomeye by’intambara ndetse n’indi myanzuro ya politiki igihugu gihanganye na yo.
Ariko abandi bavuga ko izo mpinduka zishobora kuba zigaragaza ikibazo cy’ukutizerana gikomeje kwiyongera hagati y’ubuyobozi bwa politiki n’abayobozi bamwe ba gisirikare.
Mu mateka ya Congo, FARDC yagiye ihura kenshi n’ibibazo by’amacakubiri ashingiye ku moko, ku turere ndetse no ku nyungu za politiki. Nyuma yo guhuza imitwe myinshi yitwaje intwaro mu gisirikare cya Leta nyuma y’intambara zabaye hagati ya 1998 na 2003, FARDC yakomeje kugira ikibazo cyo kubaka ubuyobozi bumwe, bukomeye kandi bwizerana.
Ni yo mpamvu impinduka nk’izi zikunze gusomwa n’abasesenguzi nk’ibimenyetso by’ibibazo byimbitse bishobora kuba biri imbere mu buyobozi bw’ingabo.
Kuri ubu, Maj Gen Kalonda Famba Kaf ni we uhawe inshingano zo kuyobora Amashuri ya Gisirikare ya FARDC by’agateganyo.
Abakurikiranira hafi ibya gisirikare muri Congo bavuga ko inshingano ahawe zije mu gihe gikomeye, kuko igihugu kiri mu rugamba rukomeye mu burasirazuba, mu gihe kandi ubuyobozi bwa gisirikare bukomeje kunyuramo impinduka zitavugwaho rumwe.
Kugeza ubu, ntiharamenyekana niba Lt Gen Rwibasira azahabwa indi mirimo, niba yarafatiwe ibihano byihariye cyangwa niba hari impamvu z’umutekano zituma ubuyobozi bwa FARDC bukomeza guceceka kuri iki kibazo.
Icyakora, ikigaragara ni uko gukurwaho kwe kwongeye gushyira mu majwi ibibazo by’imiyoborere, kutizerana n’impinduka zikomeje kuranga ubuyobozi bukuru bwa FARDC mu gihe igihugu gikomeje guhangana n’intambara ndetse n’ibibazo bya politiki n’umutekano bikomeje kuba urusobe.
Ku bakurikiranira hafi ibya Congo, ihagarikwa rya Lt Gen Rwibasira ntirifatwa nk’impinduka zisanzwe z’akazi gusa, ahubwo benshi baribona nk’ikimenyetso gishya cy’imvururu n’ukutumvikana bikomeje kuvugwa mu buyobozi bw’igisirikare cya Congo muri iki gihe cy’amateka gikomeye igihugu kirimo.






