Rwanda–RDC: Ambasaderi Urujeni yashinje Kinshasa gukomeza gukorana na FDLR na Wazalendo, asaba gukemura ikibazo mu mizi
Minembwe Capital News (MCN)
Uhagarariye u Rwanda mu Muryango w’Abibumbye no mu yindi miryango mpuzamahanga ikorera i Genève mu Busuwisi, Ambasaderi Urujeni Bakuramutsa, yavuze ko Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) igikomeje gufatanya no gutera inkunga imitwe yitwaje intwaro irimo FDLR na Wazalendo, avuga ko ibyo bikorwa bikomeje kuba imwe mu mbogamizi zikomeye ku mahoro arambye mu Burasirazuba bwa Congo.
Ambasaderi Urujeni yabigarutseho ku munsi w’ejo, tariki ya 08/09/2026, mu nama ya 63 y’Umuryango w’Abibumbye yiga ku burenganzira bwa muntu, i Genève, aho yagaragaje uko u Rwanda rubona ikibazo cy’umutekano muke umaze imyaka myinshi urangwa mu Burasirazuba bwa RDC.
Mu ijambo rye, Ambasaderi Urujeni yavuze ko ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo kidakwiye kureberwa gusa ku mirwano iri kubera ku rugamba, ahubwo ko hakwiye kwitabwa ku mpamvu z’ingenzi zagiye zitera amakimbirane, zirimo imiyoborere, uburenganzira bwa muntu, imvugo z’urwango ndetse n’imikoranire y’inzego za Leta n’imitwe yitwaje intwaro.
U Rwanda rushinja Kinshasa gukomeza gukorana na FDLR na Wazalendo
Ambasaderi Urujeni yavuze ko ubutegetsi bwa Kinshasa bukomeje gukoresha imvugo y’urwango ndetse bugakorana n’imitwe yitwaje intwaro, by’umwihariko FDLR na Wazalendo.
Ati:
“Ubutegetsi bwa Kinshasa bwakomeje gukoresha imvugo z’urwango, bunakomeza gutera inkunga imitwe y’inyeshyamba ya Wazalendo na FDLR, inayiha intwaro kandi Loni yarayifatiye ibihano.”
Ibi u Rwanda rubivuga mu gihe ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro gikomeje kuba imwe mu ngingo zikomeye mu biganiro bigamije gushakira amahoro arambye akarere k’Ibiyaga Bigari.
U Rwanda kandi rumaze igihe ruvuga ko FDLR ikomeje kuba ikibazo cy’umutekano ku mipaka yarwo, mu gihe Kinshasa yo ikunze gushinja Kigali gushyigikira umutwe wa AFC/M23 urwanya ubutegetsi bwa RDC. U Rwanda ruhakana ibyo birego.
Kigali isaba ko ikibazo gikemurwa mu mizi
Ambasaderi Urujeni yavuze ko amahoro arambye atagerwaho binyuze mu guhagarika imirwano gusa, ahubwo ko hakenewe gukemura impamvu z’ingenzi zitera amakimbirane.
Yagaragaje ko ibyo bikubiyemo kurwanya ubukene, gukumira ihezwa ry’abaturage, kunoza imikorere y’ibigo bya Leta, kubahiriza uburenganzira bwa muntu, guteza imbere ubwiyunge, kubazwa inshingano no gushyira imbere iterambere.
Ati:
“Kugera ku mahoro arambye bisaba gukemura ikibazo uhereye ku muzi, harimo ubukene, uguheza bamwe, ibigo bifite imikorere mibi, uguhakana no kwirengagiza uburenganzira bwa muntu, ubwiyunge, kubazwa inshingano no guharanira iterambere.”
Yakomeje agira ati:
“Kugera ku mahoro bisaba kubazwa inshingano no gukorana umwete ukemura impamvu nyamukuru y’ikibazo.”
Amasezerano y’amahoro hagati ya Kigali na Kinshasa
Rwanda na RDC biherutse kugirana amasezerano agamije gufasha mu kugarura amahoro n’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo.
Muri ayo masezerano harimo ingingo zijyanye no kurandura FDLR, gukuraho ingamba z’ubwirinzi u Rwanda ruvuga ko rwashyizeho mu rwego rwo kwirinda iterabwoba rituruka muri RDC, ubufatanye mu by’ubukungu ndetse n’ibijyanye na politiki.
Hari kandi ingingo ijyanye no gushyigikira ibiganiro hagati ya RDC na AFC/M23, kimwe n’ibikorwa bigamije korohereza itahuka ry’impunzi.
U Rwanda ruvuga ko ishyirwa mu bikorwa ry’izo ngingo ari ingenzi kugira ngo inzira y’amahoro igire umusaruro urambye.
Kigali ivuga ko Kinshasa ikwiye gushyira imbere ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano
U Rwanda ruvuga ko aho kugira ngo RDC yibande ku ishyirwa mu bikorwa ry’ibyemeranyijweho, ikomeje ibikorwa byo gushinja u Rwanda kuyivogera no gusaba ko hafatwa ibihano mpuzamahanga kuri Kigali.
Ku ruhande rwayo, Kinshasa ikomeje guhakana ibyo ishinjwa na Kigali, mu gihe yo ishinja u Rwanda kugira uruhare mu bibazo by’umutekano biri mu Burasirazuba bwa Congo, cyane cyane binyuze mu gufasha AFC/M23.
Ibi birego byombi bikomeje kuba mu ngingo zikomeye zitandukanya impande zombi, ndetse bikagira ingaruka ku biganiro by’amahoro bikomeje gushakirwa umuti w’ikibazo kimaze imyaka myinshi kibasiye abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC.
Ikibazo cy’umutekano kiracyasaba igisubizo cya politiki
Ku ruhande rw’u Rwanda, ubutumwa bwatangiwe i Genève ni uko igisubizo kirambye ku bibazo by’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC kidashobora kuboneka binyuze mu bikorwa bya gisirikare gusa.
Kigali isaba ko hakemurwa ibibazo by’imiyoborere, uburenganzira bwa muntu, ihezwa, imvugo z’urwango, imitwe yitwaje intwaro n’impamvu z’ubukene n’ubusumbane bikomeje gutuma amakimbirane asubira mu bihe bitandukanye.
Mu gihe ibikorwa by’ububanyi n’amahanga bikomeje gushaka uburyo bwo gushyira mu bikorwa amasezerano y’amahoro, ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba Kigali na Kinshasa bizashobora kuva ku birego no ku gusabana ibihano, ahubwo bikibanda ku ngingo z’amasezerano byiyemeje gushyira mu bikorwa.
Ku Rwanda, nk’uko Ambasaderi Urujeni yabigaragaje i Genève, amahoro arambye mu Burasirazuba bwa RDC azagerwaho ari uko impamvu nyamukuru z’amakimbirane zikemuwe, aho gukemura ibimenyetso by’ikibazo gusa.







