Tehran Yemeye Ibiganiro Ariko Isaba Icyubahiro n’Umutekano
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Iran, Abbas Araghchi, yatangaje ko igihugu cye cyiteguye kugirana ibiganiro na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, mu gihe byaba bishingiye ku kubahana, kungurana ibitekerezo mu mucyo no kureba inyungu z’impande zombi. Icyakora, yagaragaje ko kugeza ubu nta gahunda ifatika y’ibiganiro irashyirwaho, ndetse ko nta nama irateganyirizwa kubaho.
Mu magambo yatangarije itangazamakuru ryo mu karere ka Oriente Moyen, Araghchi yasobanuye ko Iran itigeze ifunga umuryango w’ibiganiro, ariko ko hakiri icyuho mu myiteguro ya dipolomasi igamije gushyira impande zombi ku meza y’ibiganiro. Yagize ati: “Turacyategereje kureba uko ibintu byategurwa mu buryo bufatika, mbere yo kwicara tuganira.”
Minisitiri Araghchi yashimangiye ko ibiganiro bidashobora kugenda neza mu gihe hakiri iterabwoba ry’intambara, ibitero cyangwa imyiteguro ya gisirikare igaragara. Yongeyeho ko Iran yiteguye kwirwanaho mu buryo bwose mu gihe yaterwa cyangwa igahohoterwa, agaragaza ko igihugu cye kitazigera kigirana ibiganiro mu kirere kirimo igitutu.
Aya magambo aje mu gihe umubano wa Iran na Amerika umaze imyaka myinshi urimo umwuka mubi, cyane cyane kuva Amerika yava mu masezerano mpuzamahanga ajyanye na porogaramu ya nikleyeri ya Iran (JCPOA) mu 2018, ku butegetsi bwa Donald Trump. Icyo cyemezo cyakurikiwe n’ibihano bikakaye ku bukungu bwa Iran, bituma Tehran na yo ifata imyanzuro ikomeye yo kugabanya ubufatanye bwayo muri ayo masezerano.
Umubano wa Iran na Amerika watangiye kuzamo amakimbirane akomeye kuva mu Mpinduramatwara ya Islam yo mu 1979, wahinduye imiyoborere ya Iran ikaba Repubulika ya Islam, Amerika ikayifata nk’igihugu kibangamira inyungu zayo mu Burasirazuba bwo Hagati. Kuva icyo gihe, ibihugu byombi byagiye bihurira mu makimbirane ataziguye, arimo ibihano n’iterana amagambo akomeye.
Nubwo hari igihe habayeho icyizere gito, cyane cyane mu 2015 ubwo hasinywaga amasezerano ya nikleyeri, kutizerana n’ubwumvikane buke byakomeje kuranga impande zombi.
Kugeza ubu, amagambo ya Abbas Araghchi agaragaza ko Iran idafunze amarembo y’ibiganiro, ariko ikanasaba ko habanza kubaho icyizere, kubaha ubusugire bwayo no guhagarika iterabwoba rya gisirikare. Ku ruhande rwa Amerika, ntiharagaragara umwanzuro ufatika werekana icyerekezo gishya cyihuse mu mubano wayo na Tehran.
Bityo rero, isi ikomeje gukurikiranira hafi uko iyi dosiye ikomeye ya dipolomasi mpuzamahanga izagenda ihinduka, kuko icyemezo cyose kizafatwa n’impande zombi gishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano w’akarere ka Oriente Moyen n’isi yose muri rusange.
