Tshisekedi i Dar es Salaam: Ibanga Rikomeye Ryihishe inyuma y’Urugendo—Kabila, M23 na Kalemie Bihuriye he?
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix Antoine Tshisekedi, aravugwa ko ategerejwe i Dar es Salaam muri Tanzania, nyuma y’uruzinduko rwe i Brazzaville muri Repubulika ya Congo. Uru rugendo, niba rubaye, rushobora kugira uburemere bukomeye kuri dipolomasi ya Kinshasa ndetse no ku mutekano w’akarere k’Ibiyaga Bigari.
Amakuru akomeje gukwirakwizwa avuga ko uru ruzinduko rushobora kuba rushingiye ku ntego ebyiri z’ingenzi: gushaka uburyo bwo kongera kwegera uwahoze ari Perezida wa RDC, Joseph Kabila Kabange, binyuze ku muyobozi wa Tanzania, Perezida Samia Suluhu Hassan, ndetse no gushaka ubufatanye bwa Tanzania mu gihe impungenge zikomeje kwiyongera ku mutekano w’umujyi wa Kalemie, uri ku nkengero z’ikiyaga cya Tanganyika.
Icyakora, ni ngombwa kugaragaza ko aya makuru atarashyirwa ahagaragara ku buryo bwuzuye n’ibiro bya Perezida wa RDC cyangwa ubuyobozi bwa Tanzania. Bityo, ibivugwa ku ntego zihariye z’uru ruzinduko bigomba gufatwa nk’amakuru ataragenzurwa, cyane cyane ku bijyanye n’ibiganiro byihariye bivugwa ko byaba bigamije guhuza Tshisekedi na Kabila.
Dar es Salaam mu murongo mushya wa dipolomasi ya Kinshasa
Urugendo rwa Tshisekedi ruvugwa muri iki gihe rubaye mu gihe Kinshasa ikomeje gukoresha cyane inzira za dipolomasi mu gushaka ibisubizo ku bibazo bya politiki n’umutekano byugarije igihugu.
Nyuma ya Brazzaville, aho Perezida Tshisekedi yari mu bikorwa bya dipolomasi, amakuru avuga ko ashobora gukomeza yerekeza i Dar es Salaam, umujyi ukomeye mu bukungu bwa Tanzania, aho ashobora kugirana ibiganiro na Perezida Samia Suluhu Hassan.
Tanzania ifite umwanya wihariye muri politiki y’akarere. Ni igihugu kigize Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba, EAC, kandi gifitanye imibanire ikomeye na RDC, cyane cyane binyuze ku kiyaga cya Tanganyika, ubucuruzi, imipaka ndetse n’umutekano w’akarere.
Ni muri uwo murongo hagaragara impamvu Dar es Salaam ishobora kuba ingenzi kuri Kinshasa muri iki gihe.
Ese Tanzania yaba umuhuza hagati ya Tshisekedi na Kabila?
Imwe mu ngingo zikomeye zivugwa muri uru ruzinduko ni ubushake bwo kongera gufungura umuryango w’ibiganiro hagati ya Félix Tshisekedi na Joseph Kabila Kabange.
Umubano hagati y’aba banyapolitiki babiri umaze igihe urangwa n’ubwumvikane buke, cyane cyane ku bibazo bya politiki y’igihugu n’uburyo bwo gukemura ibibazo bikomeje kugaragara muri RDC.
Perezida Samia Suluhu Hassan ashobora kugira uruhare nk’umuhuza, bitewe n’umwanya Tanzania ifite muri politiki y’akarere ndetse n’imibanire yayo n’abanyapolitiki batandukanye bo muri RDC.
Ariko amakuru yatanzwe avuga ko ku ruhande rw’abantu bari hafi ya Joseph Kabila, igitekerezo cyo kongera kwegera Tshisekedi cyaba cyarakiriwe nabi, ndetse hakaba havugwa ko kitaba cyakiriwe neza.
Niba koko ari ko bimeze, ibi bishobora kuba ikimenyetso cy’uko inzira yo guhuza impande zombi ikiri kure yo kugera ku bwumvikane.
Kalemie: Umujyi ushobora kongera kuba ingenzi mu mutekano wa RDC
Ikindi kibazo gikomeye gishobora kuba kiri ku murongo w’ibiganiro ni umutekano w’akarere ka Kalemie, umujyi mukuru w’intara ya Tanganyika, uri ku nkengero z’ikiyaga cya Tanganyika.
Kalemie ifite agaciro gakomeye mu buryo bwa gisirikare, ubukungu n’ubwikorezi. Kuba iri ku kiyaga cya Tanganyika bituma ihuza uburasirazuba bwa RDC n’ibindi bihugu byo mu karere, birimo Tanzania, Burundi na Zambia.
Mu gihe imirwano hagati y’ingabo za Leta ya Congo n’abarwanya ubutegetsi ikomeje guhindura imiterere y’intambara mu burasirazuba bw’igihugu, Kalemie na yo yagiye igaragara nk’ahantu hafite agaciro gakomeye mu rwego rw’ingamba za gisirikare.
Raporo za vuba zigaragaza ko FARDC yakomeje kongera ingabo n’ibikoresho mu gace ka Kalemie, mu gihe ubuyobozi bw’ingabo bwari bukomeje ibikorwa byo gushakisha abakekwaho gutoroka igisirikare cyangwa kwinjirwamo n’abarwanyi.
Ibi bigaragaza ko impungenge z’umutekano mu majyepfo y’uburasirazuba bwa RDC atari ibihuha gusa, ahubwo ko Kalemie ari ahantu hasigaye hafite agaciro gakomeye mu mibare y’umutekano w’igihugu.
Ese Kinshasa ishaka ubufasha bwa Tanzania mu guhangana na M23?
Aha ni ho ibintu bishobora kurushaho kuba bikomeye.
Amakuru avuga ko Kinshasa ishobora kuba ishaka ubufasha bwa Tanzania mu rwego rwo guhangana n’iterambere ry’umutwe wa M23 ndetse no kurinda Kalemie.
Ariko Tanzania, nk’uko aya makuru abivuga, ishobora kuba idashaka kwinjira muri iyo ntambara ku giti cyayo.
Ahubwo Dar es Salaam ishobora gushyira imbere ko ubufasha ubwo ari bwo bwose bw’ingabo bwabaho binyuze mu butumwa bwemewe n’umuryango w’akarere cyangwa umuryango mpuzamahanga, aho Tanzania yajya mu bikorwa bifite inshingano zisobanutse kandi byemejwe n’inzego bireba.
Iyi myitwarire yaba ihuye n’uburyo ibihugu byo mu karere bikunze kugerageza kwirinda kwinjira mu buryo butaziguye mu ntambara ishobora kuvamo amakimbirane hagati y’ibihugu byinshi.
Kalemie irenze kuba umujyi wo muri Tanganyika
Kalemie ntigomba kurebwa gusa nk’umujyi umwe wo muri Tanganyika.
Ni igice cy’ingenzi cy’umurongo w’ikiyaga cya Tanganyika, aho umutekano w’ahantu hamwe ushobora kugira ingaruka ku bihugu byinshi.
Iyo umutekano wa Kalemie uhungabanye, ingaruka zishobora kugera ku bucuruzi, ingendo zo ku kiyaga, imipaka ndetse n’imibanire ya RDC na Tanzania.
Ni yo mpamvu kuba Kinshasa ishobora gushaka ubufasha bwa Tanzania bifite igisobanuro kirenze ikibazo cy’umutekano w’umujyi umwe.
Tanzania iri mu mwanya ukomeye ariko utoroshye
Niba uru ruzinduko rubaye kandi koko izi ngingo zikaba ziri mu biganiro, rwaba rugaragaza impinduka ikomeye mu buryo Kinshasa ikomeje gushaka ibisubizo ku bibazo byayo.
Icya mbere, bigaragaza ko dipolomasi ikomeje kuba imwe mu ntwaro Tshisekedi ari gukoresha, mu gihe ibibazo bya gisirikare mu burasirazuba bwa RDC bikomeje kuba urusobe.
Icya kabiri, bigaragaza ko Tanzania ishobora kurushaho kugira umwanya ukomeye mu bibazo by’umutekano wa RDC, cyane cyane kubera umwanya wayo ku kiyaga cya Tanganyika ndetse n’uruhare rwayo mu muryango wa EAC.
Icya gatatu, niba Tshisekedi koko ashaka ko Tanzania imufasha kwegera Joseph Kabila, byaba bigaragaza ko ikibazo cya politiki y’imbere mu gihugu na cyo kiri mu by’ingenzi Kinshasa ibona ko bigomba gukemurwa mu gihe kimwe n’ikibazo cy’umutekano.
Tanzania iri mu mwanya utoroshye.
Ku ruhande rumwe, ifite inyungu mu kubona RDC itekanye, cyane cyane ku mupaka wayo no ku kiyaga cya Tanganyika.
Ku rundi ruhande, kwinjira mu ntambara ya RDC mu buryo butaziguye bishobora kugira ingaruka zikomeye kuri Tanzania ndetse no ku mibanire yayo n’ibindi bihugu bigize akarere.
Ni yo mpamvu igisubizo cya Dar es Salaam gishobora kuba hagati yo gushyigikira inzira ya politiki no kugira uruhare mu butumwa bw’akarere cyangwa mpuzamahanga, aho kohereza ingabo mu buryo bwigenga.
Umutekano wa Kalemie n’ingaruka ku karere
Uru ruzinduko, niba rwemezwa ku mugaragaro kandi rukabera i Dar es Salaam, rushobora kuba ikindi kimenyetso cy’uko ikibazo cya RDC cyarenze imipaka y’igihugu kikaba ikibazo cy’akarere.
Muri iki gihe, Kinshasa ikomeje guhangana n’ibibazo byinshi icyarimwe: intambara yo mu burasirazuba, ibiganiro by’amahoro, umwuka wa politiki w’imbere mu gihugu ndetse n’impungenge z’uko amakimbirane ashobora gukomeza gukwira mu bice bishya.
Raporo zisesengura intambara yo mu burasirazuba bwa RDC zagaragaje ko ibikorwa by’imirwano mu murongo wa Kivu y’Amajyepfo–Baraka–Kalemie byakomeje kugira agaciro gakomeye mu mpinduka z’igisirikare.
Ku rundi ruhande, ikibazo cya politiki y’imbere mu gihugu na cyo kirakomeye, aho impande zitavuga rumwe n’ubutegetsi zakomeje gusaba ibiganiro by’igihugu, mu gihe ubutegetsi bwa Tshisekedi bwo bwavuze ko ibiganiro ari gahunda bwiyemeje, ariko ko bitagomba gutegekwa n’ultimatumu.
Urugendo rwa Félix Tshisekedi ruva i Brazzaville rukerekeza i Dar es Salaam, niba rubaye nk’uko amakuru ari kubivuga, rushobora kuba uruzinduko rufite byinshi birenze ibiganiro bisanzwe bya dipolomasi.
Rwashobora kuba rugamije ibintu bibiri bikomeye: gushaka umuhuza hagati ye na Joseph Kabila, ndetse no gushaka ubufatanye bwa Tanzania mu guhangana n’ingaruka z’umutekano zikomeje kwiyongera mu murongo wa Kalemie.
Ariko igisubizo cya Tanzania kizaba ingenzi cyane.
Niba Dar es Salaam yemeye kugira uruhare binyuze mu butumwa bw’akarere cyangwa mpuzamahanga, ibyo bishobora guhindura imiterere y’ubufatanye mu by’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari. Niba ahubwo ikomeje kwanga uruhare rwa gisirikare rutaziguye, Kinshasa izakomeza gushaka ahandi yabona inkunga yo gukomeza kurinda ibice by’ingenzi byo mu burasirazuba bw’igihugu.
Kugeza ubu, nta tangazo ryizewe twabonye ryemeza ku mugaragaro ko uru ruzinduko rwa Dar es Salaam n’izi gahunda zombi byemejwe n’impande bireba.
Ku bw’ibyo, Minembwe Capital News ikomeje gukurikirana amakuru mashya kugira ngo hamenyekane niba Perezida Tshisekedi koko azagera i Dar es Salaam, icyo azaganiraho na Perezida Samia Suluhu Hassan, ndetse n’igisubizo Tanzania izatanga ku bibazo bya Joseph Kabila n’umutekano wa Kalemie.









