U Bubiligi Bwikomye Iyiyongera ry’Abasaba Ubuhungiro b’Abanye-Congo
Minisitiri ushinzwe impunzi n’abimukira mu Bubiligi, Anneleen Van Bossuyt, yatangaje ko igihugu cye gihangayikishijwe n’ubwiyongere bukabije bw’Abanye-Congo basaba ubuhungiro, aho umubare wabo ukomeje kuzamuka ku muvuduko udasanzwe.
Ibi yabigarutseho tariki ya 13/04/2026, ubwo yatangizaga uruzinduko rw’akazi muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), rugamije kuganira na Leta y’iki gihugu ku mpamvu z’iri zamuka ndetse no gushaka ibisubizo birambye.
Mu magambo ye, Minisitiri Van Bossuyt yagaragaje ko mu myaka mike ishize, u Bubiligi bwabonye izamuka rikabije ry’abasaba ubuhungiro baturuka muri RDC. Yavuze ko mu mwaka wa 2023 bari 1,250, bagera kuri 2,500 mu 2025, mu gihe mu mezi atatu ya mbere ya 2026 honyine abarenga 450 bari bamaze gusaba ubuhungiro.
Yagize ati: “Uyu mubare uri gutumbagira ku buryo buteye impungenge. Ni benshi cyane ugereranyije n’ubushobozi bwo kwakira no gutunganya dosiye z’abasaba ubuhungiro.”
Minisitiri Van Bossuyt yagaragaje ko igiteye impungenge kurushaho ari uko igice kinini cy’abasaba ubuhungiro bavuga ko baturuka i Kinshasa, umurwa mukuru wa RDC, aho nta ntambara iri kubera ugereranyije n’uburasirazuba bw’igihugu bukomeje kurangwa n’umutekano muke.
Yavuze ko ibi bituma habaho gushidikanya ku kuri kw’impamvu zitangwa n’abasaba ubuhungiro, kuko ubusanzwe ubuhungiro butangwa hashingiwe ku mpamvu zifatika zirimo guhunga intambara, ihohoterwa cyangwa itotezwa rikomeye.
Ati: “Iyo umuntu aturutse mu gace gafite umutekano, bigorana kugaragaza ko akeneye ubuhungiro hashingiwe ku mategeko mpuzamahanga.”
Uyu muyobozi yanatanze umuburo ukomeye ku Banye-Congo bashaka kwinjira mu Bubiligi bakoresheje amakuru atari yo. Yavuze ko hafashwe ingamba zikakaye zirimo:
- Gufunga abantu batanga amakuru y’ibinyoma,
- Kwirukanwa ku butaka bw’u Bubiligi (expulsion),
- No kubuzwa uburenganzira bwo gukora cyangwa kubona serivisi zimwe na zimwe.
Yagize ati: “Abatanga amakuru atari yo bagamije kubona ubuhungiro bashobora guhura n’ingaruka zikomeye zirimo gufatwa n’inzego z’umutekano no gusubizwa iwabo.”
Impamvu nyamukuru z’iyongera ry’abimukira
Nubwo hari impaka ku mpamvu zitangwa, impuguke mu by’abimukira zigaragaza ko hari ibintu byinshi bishobora gutuma Abanye-Congo benshi bahitamo kujya i Burayi, birimo:
- Ibibazo by’ubukungu n’ubushomeri bukabije,
- Imiyoborere itajegajega n’ikorwa rya politiki ritarambye,
- N’umutekano muke mu bice bimwe by’igihugu, cyane cyane mu burasirazuba bwa RDC.
Byongeye kandi, kuba u Bubiligi bufite amateka yihariye na RDC nk’igihugu cyari ubukoloni bwabwo, bituma benshi bahitamo kujyayo kubera ururimi rw’Igifaransa n’imikoranire isanzwe iri hagati y’ibihugu byombi.
Icyerekezo cy’ibiganiro hagati y’impande zombi
Uruzinduko rwa Minisitiri Van Bossuyt muri RDC rutegerejweho kuganira ku buryo bwo:
- Gukumira ubwinshi bw’abimukira badafite impamvu zemewe,
- Guteza imbere ubufatanye mu kugenzura imipaka n’imigendekere y’abimukira,
- No gushaka ibisubizo by’igihe kirekire byafasha abaturage kuguma mu gihugu cyabo bafite imibereho myiza.
Abasesenguzi bemeza ko ibisubizo birambye bizasaba ubufatanye bukomeye hagati ya RDC n’ibihugu by’i Burayi, cyane cyane mu guteza imbere ubukungu, amahoro n’imiyoborere myiza.
Mu gihe umubare w’abasaba ubuhungiro ukomeje kwiyongera, u Bubiligi burasa n’ubwiyemeje gukaza ingamba zo kugenzura abinjira no kurwanya uburiganya mu busabe bw’ubuhungiro. Gusa, ikibazo cy’abimukira gikomeje kugaragaza ko gikomoka ku bibazo byimbitse bisaba ibisubizo byagutse birenze iby’igihe gito.
Ibi biganiro hagati ya RDC n’u Bubiligi bishobora kuba intambwe ikomeye mu gushaka umuti urambye kuri iki kibazo gikomeje gufata indi ntera ku rwego mpuzamahanga.




