U Burundi mu Murongo w’Amatora ya 2027: Ndayishimiye Yongeye Guhabwa Icyizere, Ariko Ibibazo bya Demokarasi n’Ubukungu Biracyari Ingorabahizi
Mu gihe u Burundi bukomeje kwegera amatora akomeye ya Perezida ateganyijwe mu mwaka wa 2027, ishyaka riri ku butegetsi rya CNDD-FDD ryamaze gutangaza ko ryongeye gutoranya Perezida uriho, Évariste Ndayishimiye, nk’umukandida waryo. Ibi bibaye mu gihe igihugu gikomeje guhura n’ibibazo by’imiyoborere, ubukungu ndetse n’iyubahirizwa ry’uburenganzira bwa muntu.
Kuva u Burundi bubonye ubwigenge mu 1962, bwanyuze mu bihe bikomeye birimo intambara z’amoko n’ihirikwa ry’ubutegetsi inshuro nyinshi. Jenoside n’intambara byagiye bibera muri iki gihugu byasize inkovu zikomeye, by’umwihariko mu myaka yabanje.
Ishyaka CNDD-FDD, ryabaye umutwe w’inyeshyamba mbere yo guhinduka ishyaka rya politiki, ryagiye ku butegetsi mu 2005. Perezida Pierre Nkurunziza yayoboye iki gihugu kugeza mu 2020, ubwo yitabaga Imana mu buryo butunguranye. Nyuma ye, Évariste Ndayishimiye ni we wamusimbuye ku butegetsi.
Kuva yafata ubutegetsi mu 2020, Ndayishimiye yagaragaje ibimenyetso byo gushaka gufungura igihugu cyari kimaze igihe gifunze, by’umwihariko mu mubano n’amahanga ndetse no mu itangazamakuru. Gusa, ibikorwa bye byagiye binengwa kudashyira mu bikorwa neza ayo mahame.
Imiryango mpuzamahanga, irimo Umuryango w’Abibumbye, yakomeje kugaragaza impungenge ku bijyanye n’ihohoterwa rikorerwa abatavuga rumwe n’ubutegetsi, abanyamakuru n’abaharanira uburenganzira bwa muntu. Nubwo hari intambwe zatewe mu kugarura umubano n’ibihugu by’i Burayi, haracyari inzitizi mu kwimakaza ubwisanzure bwa politiki.
Ishyaka CNDD-FDD ryatangaje ko ryamaze guhitamo Ndayishimiye nk’umukandida waryo, nubwo Komisiyo y’Amatora itaratangaza ku mugaragaro itariki nyirizina y’ayo matora. Ibi bigaragaza ko iri shyaka rikomeje kugumana imbaraga zikomeye mu buyobozi bw’igihugu.
Amatora ategerejwe mu 2027 azaba ari ingenzi cyane, kuko azagaragaza niba u Burundi bushobora gutera intambwe igana kuri demokarasi ifunguye cyangwa niba buzakomeza kugendera ku murongo w’ubutegetsi bushingiye ku ishyaka rimwe rifite ijambo riruta ayandi.
Mu rwego rw’ubukungu, u Burundi bukomeje kuba mu bihugu bikennye cyane ku isi. Ubukungu bushingiye ahanini ku buhinzi, ariko bukaba bukomeje guhura n’ibibazo by’izamuka ry’ibiciro, ibura ry’amafaranga y’amahanga n’ihungabana ry’isoko ry’imbere mu gihugu.
Raporo zitandukanye zigaragaza ko ubukungu bw’u Burundi bugifite intege nke, nubwo hari gahunda za Leta zigamije guteza imbere ishoramari n’ibikorwa remezo. Icyakora, abasesenguzi bagaragaza ko nta mpinduka zifatika zizagerwaho hatabayeho kunoza imiyoborere, kurwanya ruswa no kongera icyizere mu bashoramari.
Mu gihe u Burundi bugana ku matora, hari ibintu bibiri by’ingenzi bizagena ejo hazaza h’igihugu:
Icya mbere ni ugufungura urubuga rwa politiki, harebwa niba ubutegetsi buzemerera amashyaka atavuga rumwe na bwo gukora mu bwisanzure.
Icya kabiri ni ukuzahura ubukungu, binyuze mu kuvugurura inzego no gukurura ishoramari riturutse hanze.
Nubwo Perezida Évariste Ndayishimiye yagaragaje ubushake bwo guhindura ibintu, ibizava mu matora ya 2027 bizaba ari ikigeragezo gikomeye ku buyobozi bwe n’ahazaza h’u Burundi muri rusange.
U Burundi buri mu nzira igoye ihuza ibyiringiro n’impungenge. Mu gihe amatora ya 2027 yegereje, amaso y’imbere mu gihugu n’ay’amahanga azaba ahanzwe kuri iki gihugu, harebwa niba kizabasha kwinjira mu cyiciro gishya cya demokarasi n’iterambere rirambye cyangwa niba kizakomeza guhangana n’ibibazo bimaze igihe kirekire.






