Uganda: Abanyamahanga Barenga 230 Batawe muri Yombi mu Mukwabo Ukomeye
Uganda yakomeje kwerekana ko yiyemeje guhashya ibyaha byambukiranya imipaka, aho inzego zishinzwe abinjira n’abasohoka, ku bufatanye n’iz’umutekano, zataye muri yombi abanyamahanga barenga 230 bakekwaho ibikorwa binyuranyije n’amategeko. Uyu mukwabo wakozwe tariki ya 27 na 28/04/2026, ugamije gukumira ibikorwa by’ubwambuzi bukoresha ikoranabuhanga, ubucuruzi butemewe ndetse n’imirimo ikorwa nta byangombwa.
Nk’uko byatangajwe na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Uganda, abantu 231 ni bo bamaze gufatwa, barimo 62 bakomoka muri Nigeria bafatiwe mu karere ka Adjumani, mu majyaruguru y’igihugu, tariki ya 27/04/2026. Aba bakekwaho gukora ibikorwa by’ivugabutumwa badafite impushya zibibemerera, binyuranyije n’amategeko agenga ibikorwa by’amadini n’imiryango itari iya Leta.
Iyo minisiteri yasobanuye ko aba bantu binjiye mu gihugu bagakora ibikorwa by’ivugabutumwa mu buryo butemewe, ibintu bishobora guhungabanya ituze ry’abaturage no guteza urujijo mu mikorere y’inzego zemewe.
Mu kindi gikorwa cyihariye cyabaye mu ijoro ryo ku itariki ya 27 rishyira iya 28/04/2026, hafashwe abandi banyamahanga 169 mu nyubako iherereye mu gace ka Bukoto-Ntinda mu Mujyi wa Kampala. Abo bantu bakomoka mu bihugu byinshi byo ku migabane itandukanye, birimo Ethiopia, Pakistan, u Buhinde, Bangladesh, Ghana, Myanmar, Sri Lanka, Cambodge, Nepal, Indonesia na Malaysia.
Amakuru y’ibanze yavuye mu iperereza agaragaza ko bamwe muri abo bantu binjiye muri Uganda mu buryo bunyuranyije n’amategeko, benshi bakaba barashutswe n’amasezerano y’akazi atari yo. Ibi byongeye kugaragaza ikibazo gikomeje kwiyongera cy’ubucuruzi bw’abantu n’ibikorwa by’inyungu zitemewe, aho bamwe mu banyamahanga baza bashaka imibereho myiza bagasanga baguye mu mitego y’amatsinda akora mu bwihisho.
By’umwihariko, hari abakekwaho kugira uruhare mu byaha by’ubwambuzi bukoresha ikoranabuhanga (cybercrime), birimo uburiganya bukorwa hifashishijwe interineti n’ibikoresho by’ikoranabuhanga. Hari kandi abafatiwe hamwe n’ibikoresho bikekwa ko byifashishwa muri ibyo bikorwa, birimo mudasobwa n’ibindi byuma bifasha mu itumanaho ritemewe.
Iperereza ryagaragaje ko inyubako bafatiwemo yari yarateguwe mu buryo bwihariye, aho yashyizwemo ibikorwaremezo by’ibanze birimo restaurant n’ahantu ho gutura, bigamije gutuma abayibamo badasohoka ngo bahure n’abaturage. Ubu buryo bugaragaza imikorere y’udutsiko twiyubakira ahantu hihariye hagamijwe guhisha ibikorwa byabwo no kwirinda kugenzurwa n’inzego z’umutekano.
Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Uganda yemeje ko abafashwe bose bazakurikiranwa n’ubutabera hakurikijwe amategeko y’igihugu. Abazahamwa n’ibyaha bazahanwa, mu gihe abandi bashobora gushyikirizwa inzego zibishinzwe kugira ngo hakorwe iperereza ryimbitse, cyane cyane ku byerekeye uko binjiye mu gihugu n’ababafashije.
Iki gikorwa kije mu gihe Uganda iri gukaza ingamba zo kurwanya ibyaha bikorwa n’abanyamahanga, cyane cyane ibishingiye ku ikoranabuhanga n’ubucuruzi butemewe. Leta ivuga ko ari ngombwa kurinda umutekano w’igihugu n’abaturage bacyo, no gukumira imiyoboro mpuzamahanga y’ibyaha ishobora kwinjira mu gihugu igamije inyungu zitemewe.
Abasesenguzi mu by’umutekano bagaragaza ko ibikorwa nk’ibi bisaba ubufatanye bukomeye hagati y’ibihugu, cyane cyane mu gusangira amakuru no gukurikirana imiyoboro y’udutsiko twambukiranya imipaka. Banashimangira ko hakenewe ubukangurambaga bwo kurinda abaturage kugwa mu bishuko by’amasezerano y’akazi atizewe, akunze gukoreshwa nk’inzira yo kubinjiza mu bikorwa bitemewe.
Muri rusange, uyu mukwabo ugaragaza ko Uganda iri gufata ingamba zikomeye zo guhangana n’ibyaha byiyongera bijyanye n’iterambere ry’ikoranabuhanga, no gukomeza kubungabunga ituze n’umutekano by’abayituye.






