Uko AFC/M23 Yashyizeho Ingamba Zikomeye zo Gukumira Ikwirakwira rya Ebola muri Kivu y’Amajyepfo
Mu gihe uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bukomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano n’ubuzima rusange, abaturage bo mu mujyi wa Bukavu no mu bice byinshi bya Kivu y’Amajyepfo bigenzurwa n’ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC/M23) bakomeje gushyirwa mu bikorwa gahunda zikomeye zo kwirinda icyorezo cya Ebola gikomeje guteza impungenge mu karere.
Raporo z’inzego z’ubuzima zigaragaza ko abantu barenga 100 bamaze guhitanwa na Ebola mu burasirazuba bwa RDC, ibintu byatumye abaturage n’abayobozi batangira gukaza ingamba zo gukumira ko iki cyorezo cyakwirakwira, cyane cyane mu mijyi ituwe n’abaturage benshi nka Bukavu.
Mu duce dutandukanye tw’uyu mujyi, abaturage bamaze guhindura imibereho yabo ya buri munsi, aho ibikorwa byo gukaraba intoki no kwita ku isuku byashyizwe imbere cyane. Mu masoko, ku maduka, ku mashuri ndetse no ku nyubako zakira abantu benshi, abaturage bagaragara bakoresha amazi n’isabune mbere yo kwinjira cyangwa gusuhuzanya.
Umwe mu batuye i Bukavu yabwiye Minembwe Capital News ko ingo nyinshi zatangiye gushyiraho amabwiriza akomeye agamije kurinda imiryango yabo.
Yagize ati:
“Mu rugo rwacu dufite indobo y’amazi n’isabune ku muryango. Umwana cyangwa umushyitsi wese ugeze mu rugo abanza gukaraba intoki mbere yo kwinjira.”
Nubwo abaturage benshi bagaragaza ubushake bwo kubahiriza amabwiriza y’isuku, ikibazo cy’amazi make gikomeje kuba inzitizi ikomeye muri Bukavu. Undi muturage wo muri uwo mujyi yavuze ko kubona amazi ahagije bikiri ikibazo gikomeye, ku buryo bamwe bagorwa no gukurikiza neza amabwiriza yo gukaraba intoki buri gihe.
Yagize ati:
“Amazi muri Bukavu ni ikibazo gikomeye cyane. Ayo tubonye tugomba kuyabungabunga cyane, bigatuma rimwe na rimwe gukomeza gukaraba intoki biba bigoye.”
Mu rwego rwo gukaza ubwirinzi, ubuyobozi bwa Kivu y’Amajyepfo buri munsi y’ubugenzuzi bwa AFC/M23 bwatangaje ko bwongereye ibikorwa byo kugenzura abantu binjira n’abasohoka mu mujyi wa Bukavu, ndetse no ku mipaka ihuza aka karere n’ibindi bice bya Congo ndetse n’ibihugu bituranyi.
Amakuru ava mu nzego z’ubuzima agaragaza ko hashyizweho ibikorwa byo gupima ubushyuhe ku mipaka, gukurikirana abafite ibimenyetso bikekwa ndetse no gutanga ubutumwa bwo kwigisha abaturage uburyo bwo kwirinda Ebola.
Guverineri wa Kivu y’Amajyepfo uyobora aka karere kari munsi ya AFC/M23, Patrick Busu Bwa Ngwi, yasabye abaturage gukomeza kuba maso no kubahiriza amabwiriza yatanzwe n’inzego z’ubuzima kugira ngo hirindwe ikwirakwira ry’iki cyorezo.
Mu butumwa bwe yashimangiye ko abaturage bagomba:
- gukaraba intoki kenshi bakoresheje amazi meza n’isabune,
- kwirinda kwegera abantu bafite ibimenyetso bikekwa nka Ebola,
- gutanga amakuru vuba igihe hagaragaye umuntu urwaye mu buryo budasanzwe,
- no kwirinda gukora ingendo zitari ngombwa mu bice byagaragayemo ubwandu.
Abaturage benshi bavuga ko nubwo Ebola atari ubwa mbere igaragaye muri Congo, ubwoba bukomeje kwiyongera kubera uburyo iki cyorezo cyagiye gihitana abantu benshi mu bihe byashize, cyane cyane mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Ituri.
Ihuriro rya AFC/M23 naryo rikomeje gushyira imbere ubukangurambaga bwo kwigisha abaturage, aho mu bice byinshi hagiye humvikana ubutumwa bw’amajwi mu masoko no mu mihanda busaba abaturage gukaza ingamba z’isuku no kwihutira kujya kwa muganga igihe bagize ibimenyetso birimo umuriro ukabije, kuruka, impiswi cyangwa kuva amaraso.
Abasesenguzi bavuga ko kuba ibikorwa byo gukumira Ebola biri gukazwa muri Bukavu bishobora gufasha kugabanya umuvuduko w’ikwirakwira ry’iki cyorezo, ariko bagasaba ko hakongerwa ubufatanye hagati y’inzego z’ubuzima, abaturage n’imiryango mpuzamahanga kugira ngo ikibazo cy’amazi, ibikoresho by’ubuvuzi n’ubukangurambaga bikomeze kunozwa.
Mu gihe Ebola ikomeje gutera impungenge mu karere kose k’Ibiyaga Bigari, abaturage bo muri Bukavu n’utundi duce tugenzurwa na AFC/M23 bakomeje kubaho mu bwitonzi bukomeye, bafite icyizere ko ingamba zashyizweho zishobora gufasha gukingira abaturage no gukumira ko iki cyorezo cyakomeza gukwira mu burasirazuba bwa Congo.






