Umwaka umwe wa Papa Leo XVI: Impinduka zikomeye amaze kuzana muri Kiliziya Gatolika no muri politiki mpuzamahanga
Hashize umwaka umwe Papa Leo XVI atowe ngo ayobore Kiliziya Gatolika ku Isi yose, asimbuye uwari umaze igihe ayoboye iyo Kiliziya mu bihe byari birimo impinduka zikomeye haba mu rwego rw’iyobokamana no muri politiki mpuzamahanga. Uyu mushumba mukuru wa Kiliziya Gatolika ukomoka muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika yahise agaragaza uburyo bushya bw’imiyoborere bwihariye, bwatumye Isi yose itangira kumwitegereza nk’umwe mu bayobozi bafite ijambo rikomeye ku bibazo by’Isi ya none.
Mu mwaka umwe gusa amaze ku ntebe ya Petero, Papa Leo XVI yagiye agaragara nk’umuntu ushaka guhuza Isi igenda irushaho kwicamo ibice, aho yakomeje kuvuga ku mahoro, ubutabera, ubwisanzure bw’amadini ndetse no kurwanya akarengane n’intambara bikomeje kuzahaza ibice byinshi by’Isi.
Kuva yatangira inshingano ze, Papa Leo XVI yahise atangaza ko ashaka Kiliziya irushaho kwegera abakene, urubyiruko n’abari bamaze kwiheba kubera kutumvikana n’amahame amwe n’amwe ya Kiliziya. Mu nyigisho ze za mbere, yashimangiye ko Kiliziya igomba kuba “urugo rw’abemera bose” aho kuba urukuta rubatandukanya.
Mu mezi ya mbere y’ubupapa bwe, yakoze impinduka zikomeye muri Vatican zirimo:
kuvugurura imikorere y’inzego zimwe z’ubuyobozi bwa Vatican;
gushyira imbere gukorera mu mucyo no kurwanya ruswa;
kongera uruhare rw’abagore mu buyobozi bwa Kiliziya;
no gushyigikira ibiganiro hagati y’amadini atandukanye.
Izi mpinduka zatumye bamwe bamushimira kuba ari umuvugurura ushaka ko Kiliziya ijyana n’ibihe, nubwo hari n’abakomeje kumunenga bavuga ko ashobora kuba ari kurekura cyane amahame gakondo ya Kiliziya Gatolika.
Papa Leo XVI ntiyagarukiye gusa ku nyigisho z’iyobokamana, ahubwo yahise aba umwe mu bayobozi bafite ijambo rikomeye ku rwego mpuzamahanga. Mu mwaka umwe gusa amaze ayobora Kiliziya, yahuye n’abakuru b’ibihugu byinshi ndetse agaragaza ko Vatican ishaka kugira uruhare rufatika mu gushakira ibisubizo ibibazo byugarije Isi.
Yakomeje kugaragaza ko adashyigikiye intambara, asaba ibiganiro hagati y’ibihugu bifitanye amakimbirane. Yagize uruhare rukomeye mu biganiro by’amahoro hagati y’impande zitandukanye zo mu Burasirazuba bwo Hagati ndetse anatanga ubutumwa bukomeye ku bibazo bya Ukraine, Gaza n’ahandi hakomeje imirwano.
Rumwe mu ngendo zagarutsweho cyane ni uruzinduko yagiriye muri Lebanon, igihugu kimaze imyaka myinshi kirangwa n’amakimbirane ya politiki n’iyobokamana. Muri urwo ruzinduko, Papa Leo XVI yashimangiye ko amadini atandukanye ashobora kubana mu mahoro no kubaka ejo hazaza heza.
Yasabye abayobozi b’icyo gihugu gushyira imbere ubwiyunge n’ubwubahane hagati y’Abakirisitu n’Abayisilamu, ibintu byafashwe nk’ubutumwa bukomeye mu karere gakunze kurangwamo ubushyamirane.
Papa Leo XVI yanagaragaje ko Afurika ayifata nk’ahazaza ha Kiliziya Gatolika. Mu ruzinduko yagiriye ku mugabane wa Afurika, yahuye n’abihayimana, urubyiruko ndetse n’abayobozi ba leta zitandukanye, ashimangira ko Afurika ari yo ifite umubare munini w’abakiri bato bakomeje kwinjira muri Kiliziya.
Yavuze ko Kiliziya ikwiye kongera gushora imari mu burezi, ubuvuzi no gufasha urubyiruko rwo muri Afurika kugira amahirwe yo kubaho neza. Yanamaganye ubukene, ruswa n’intambara bikomeje kubangamira iterambere ry’Afurika.
Ibyo byatumye abakirisitu benshi bo muri Afurika bumva ko Vatican iri kongera kubegera no kubaha agaciro gakomeye mu miyoborere ya Kiliziya ku Isi.
Nubwo amaze umwaka umwe gusa ayobora Kiliziya Gatolika, Papa Leo XVI yamaze kwiyubakira izina nk’umwe mu bapapa bashaka impinduka no kwegera Isi ya none. Abasesenguzi bavuga ko uburyo bwe bwo kuvuga ku bibazo bya politiki, ubutabera n’imibereho y’abaturage bushobora gutuma Vatican irushaho kugira ijambo rikomeye ku rwego mpuzamahanga.
Hari abamubona nk’umuyobozi ushobora guhindura byinshi muri Kiliziya no mu mubano wayo n’Isi, mu gihe abandi bategereje kureba niba izo mpinduka zizakomeza cyangwa niba zizahura n’imbogamizi zituruka mu matsinda ashyigikiye amahame gakondo.
Icyakora, nyuma y’umwaka umwe gusa ku buyobozi bwa Kiliziya Gatolika, Papa Leo XVI yamaze kwerekana ko ashaka Kiliziya ifunguye, ivuguruye kandi ifite uruhare rukomeye mu gushaka amahoro n’ubwiyunge ku Isi.
