Amateka y’Abanyamulenge: Ubutabera bw’Ubwumvikane n’Isomo ku Mico y’Ibizazane by’Ibigezweho
Mu mateka y’Abanyamulenge, umuryango wagize uruhare rukomeye nk’ishingiro ry’imibereho, ubuyobozi n’ubutabera. Mbere y’uko amategeko yandikwa n’inzego za Leta zigezweho zifata inshingano z’ubucamanza, Abanyamulenge bari bafite uburyo bwihariye bwo gukemura amakimbirane no guca imanza, bushingiye ku bwumvikane, ubwubahane n’ubushishozi bw’abakuru b’imiryango.
Mu bihe bya kera, imanza nyinshi zacibwaga n’abasaza n’abakuru b’imiryango batoranywaga kubera ubunararibonye, ubunyangamugayo n’ubushobozi bwo gusesengura ibibazo mu mucyo. Nubwo batari barize amategeko yanditse ya kijyambere, bari bafite ubwenge n’ubuhanga bwo kugera ku mwanzuro uhuza impande zombi, ushingiye ku kuri no ku mahoro.
Aba bakuru b’imiryango bari bafite icyubahiro gikomeye mu muryango. Ijambo ryabo ryafatwaga nk’ishingiro ry’ubwumvikane n’amahoro. Bafatwaga nk’abahuza, abacamanza ndetse n’abajyanama, bigatuma amakimbirane hagati y’abantu cyangwa imiryango akemurwa mu bwumvikane, hatabayeho inzangano cyangwa kwihorera.
Intego nyamukuru y’ubutabera muri uwo muco ntiyari uguhana gusa, ahubwo yari ukunga no gusana umubano. Iyo habaga ikibazo hagati y’abantu, abasaza babaga bashinzwe kumva impande zombi, gusesengura ukuri no gutanga inama igamije kugarura ubumwe n’ituze.
Kimwe mu byaranze uwo murage ni ukwirinda umugayo n’ivangura mu ifatwa ry’ibyemezo. Icyubahiro cy’umuryango n’icy’umuntu ku giti cye cyafatwaga nk’ingenzi cyane, bikaba byarafashaga mu gutuma ubutabera butabogama kandi bushingiye ku kuri.
Uwo muco watumaga habaho ubumwe, ubufatanye n’umuco wo gufashanya, bikaba inkingi zikomeye z’imibereho y’abaturage.
Mu gihe cya none, imiterere y’imibereho yarahindutse bitewe n’iterambere ry’uburezi, amategeko yanditse n’inzego za Leta zifite inshingano z’ubutabera. Ibi byazanye impinduka nziza mu mikorere ya kijyambere, ariko nanone byagize ingaruka ku ndangagaciro zimwe na zimwe za kera.
Hari aho bigaragara ko zimwe mu ndangagaciro z’ubwumvikane, kubahana no gukemura ibibazo mu mahoro zagiye zigabanuka mu mibanire ya buri munsi. By’umwihariko, hari aho mu rubyiruko no no mu bantu bakuru hagaragara umuco udashimishije wo gusebanya, gukwirakwiza ibihuha no gucamo ibice imibanire y’abantu, bigatera kudahuza no kugabanuka kw’icyizere hagati y’abaturage.
Ibi ntibivuze ko ari rusange kuri bose, ahubwo ni imbogamizi zigaragara mu bice bimwe by’imibereho y’iki gihe, zikeneye kwitabwaho no gukosorwa binyuze mu burezi bw’indangagaciro n’ubukangurambaga bw’umuco mwiza.
Amateka y’Abanyamulenge agaragaza ko ubutabera atari uguhana gusa, ahubwo ari no kunga abantu. Uburyo bw’abasaza bo mu bihe bya kera bwari bushingiye ku bumuntu, ubwenge n’ubushishozi, bikaba urugero rukomeye ku muryango wa none.
Uyu murage utanga isomo rikomeye ku bisekuru by’ubu: ko imibanire myiza, ubwumvikane, kubahana no kwirinda amagambo asenya abandi ari inkingi z’amahoro arambye n’iterambere ry’umuryango.
Mu gusoza, nubwo ibihe byahindutse, indangagaciro zishingiye ku bumwe, ukuri n’ubwubahane zikwiye gukomeza kubahwa no kuragwa ibisekuru bizaza, kuko ari zo shingiro ry’umuryango utekanye kandi uhamye.





