Amerika Yafatiye Ibihano Gasabo Gold; U Rwanda Ruvuga Ko Rudafite Uruhare mu Ntambara ya RDC
Minisiteri y’Imari ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika (U.S. Department of the Treasury) yatangaje kuri uyu wa Kane, tariki ya 25/06/2026, ibihano yafatiye uruganda Gasabo Gold Refinery Ltd rukorera i Kigali, hamwe n’ibigo bimwe bikora ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu Rwanda ndetse n’abayobozi babyo. Amerika ibishinja kugira uruhare mu bucuruzi butemewe bw’amabuye y’agaciro akomoka mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara na Amerika, havugwa ko zahabu ikomoka mu birombe byo muri Kivu y’Amajyepfo, ahagenzurwa n’ihuriro Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), inyuzwa mu nzira zitandukanye ikagera mu Rwanda mbere yo gutunganywa. Amerika ivuga ko ibikorwa nk’ibi bishobora gufasha imitwe yitwaje intwaro kubona ubushobozi bw’amafaranga, ibintu ivuga ko bibangamira amahoro n’umutekano mu karere.
Iryo tangazo rinavuga ko abayobozi ba Gasabo Gold Refinery, barimo Perezida waryo Jean Malic Kalima n’Umuyobozi Mukuru Bosco Kayobotsi, hamwe n’ibigo bitatu bifitanye isano n’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro ari byo Bugambira Mines Ltd, Wolfram Mining Processing Ltd na Rwinkwavu Mining Corporation Ltd, bashyizwe ku rutonde rw’abafatiwe ibihano. Ibyo bihano birimo guhagarika umutungo ushobora kuba uri muri Amerika no kubuzwa kugirana ubucuruzi n’abaturage cyangwa ibigo byo muri icyo gihugu.
Nubwo Amerika yashyize ahagaragara aya makuru, Leta y’u Rwanda yakomeje kugaragaza ko idafite uruhare mu ntambara imaze imyaka myinshi ibera mu burasirazuba bwa RDC. Kigali isobanura ko ibibazo by’umutekano muke muri icyo gihugu bifite inkomoko mu bibazo bya politiki n’umutekano by’imbere muri Congo ubwayo, kandi ko gukomeza gushinja u Rwanda bidatanga umuti urambye ku bibazo abaturage bo muri ako karere bamazemo imyaka myinshi.
U Rwanda rwakunze kugaragaza ko rushyigikiye inzira z’amahoro n’ibiganiro hagati y’impande zifitanye amakimbirane, ndetse rukavuga ko amahoro arambye azagerwaho binyuze mu biganiro bya dipolomasi no gukemura impamvu nyamukuru zitera umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC.
Abakurikiranira hafi iki kibazo bavuga ko ibihano nk’ibi bikwiye gushingira ku bimenyetso bifatika kandi byagenzuwe neza, kugira ngo hatabaho gufata imyanzuro ishobora kugira ingaruka ku mubano w’ibihugu cyangwa ku bukungu bw’akarere. Banagaragaza ko ikibazo cy’ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro mu karere k’Ibiyaga Bigari kimaze imyaka myinshi kandi gisaba ubufatanye bw’ibihugu byose birebwa na cyo.
Amerika yavuze ko ibi bihano biri mu rwego rwo gushyira mu bikorwa amasezerano yasinyiwe i Washington ku wa 04/12/2025 hagati ya RDC n’u Rwanda, agamije guteza imbere amahoro, umutekano n’ubufatanye mu karere.
Mbere y’ibi bihano bya Amerika, Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi (EU) na wo wari warafatiye Gasabo Gold Refinery ibihano bisa n’ibi, ushingiye ku birego bifitanye isano n’ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro akomoka mu burasirazuba bwa RDC.
Mu gihe impaka zikomeje ku ruhare rw’ibihugu byo mu karere mu bibazo by’umutekano muke byo mu burasirazuba bwa Congo, abakurikiranira hafi politiki y’akarere bakomeje gusaba ko hibandwa ku biganiro, hakubahirizwa ukuri gushingiye ku bimenyetso, kandi hagashakirwa hamwe umuti urambye w’ikibazo kimaze imyaka myinshi gihungabanya ubuzima bw’abaturage bo muri ako gace.






