Houston: Ibyishimo by’Umukino wa RDC na Portugal Byasimbuwe n’Impaka Zatewe n’Amagambo ya Tshisekedi
Mu gihe Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ikomeje guhangana n’ibibazo bikomeye by’umutekano muke mu Burasirazuba bw’Igihugu, Perezida Félix Tshisekedi yongeye kunengwa n’abavuga ko akomeje gushyira imbere amagambo ya politiki n’ukwishongora ku bamurwanya aho gushyira imbaraga mu gushaka ibisubizo birambye byagarura amahoro n’ubwiyunge hagati y’Abanyekongo.
Ibi byongeye kugarukwaho nyuma y’amagambo Perezida Tshisekedi yatangaje mu Mujyi wa Houston muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, nyuma y’umukino w’Igikombe cy’Isi wahuje ikipe y’Igihugu ya RDC, Léopards, n’iya Portugal, warangiye amakipe yombi anganyije igitego 1-1 tariki ya 17 Kamena 2026.
Uyu mukino wari wahesheje Abanyafurika benshi ibyishimo kubera uburyo Léopards yitwaye neza imbere y’ikipe ikomeye nka Portugal. Nyamara, aho uwo mwanya wari kubyazwa umusaruro mu gushimira abakinnyi no gushimangira ubumwe bw’Abanyekongo, amagambo ya Perezida Tshisekedi yakomeje guteza impaka mu rwego rwa politiki no mu mubano w’ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigari.
Mu butumwa yashyize ku rubuga rwa X, Umuvugizi wa Guverinoma y’u Rwanda, Yolande Makolo, yanenze Perezida Tshisekedi, amushinja gukoresha ibihe by’ibyishimo byaturutse ku mukino w’umupira w’amaguru mu nyungu za politiki.
Makolo yavuze ko Léopards yari ihesheje Afurika yose ishema n’ibyishimo, ariko ko aho gukoresha uwo mwanya mu gutanga ubutumwa bwo guhuza abaturage no gushimangira amahoro, Perezida wa RDC yahisemo kuwubyaza amagambo yibasira Abanyarwanda ndetse n’Abanye-Congo batavuga rumwe n’ubutegetsi bwe.
Yagize ati:
«“Perezida Tshisekedi yahisemo kwangiza uyu mwanya mwiza atuka Abanyarwanda n’Abanye-Congo, kandi ari ku butaka bwa Amerika atangaza ko azakomeza ibikorwa bya gisirikare mu Burasirazuba bwa RDC.”»
Aya magambo yaje mu gihe Leta Zunze Ubumwe za Amerika zikomeje kugira uruhare rukomeye mu biganiro no mu mbaraga za dipolomasi zigamije gushaka umuti urambye w’ibibazo byo mu Burasirazuba bwa Congo.
Abasesenguzi benshi bakomeje kugaragaza ko ikibazo cya Congo kidashobora gukemurwa n’intambara cyangwa amagambo akakaye gusa, ahubwo gisaba ibiganiro byimbitse hagati y’impande zitandukanye zifitanye amakimbirane.
Mu myaka myinshi ishize, Uburasirazuba bwa RDC bwabaye indiri y’imitwe yitwaje intwaro, amakimbirane ashingiye ku bibazo bya politiki, ubwenegihugu, uburenganzira bw’amoko atandukanye ndetse n’inyungu z’ubukungu. Ibi ni ibibazo byakunze gusaba ibisubizo bya politiki n’ubwiyunge kurusha ibisubizo bya gisirikare.
Abakurikiranira hafi politiki ya Congo bavuga ko, mu gihe igihugu kiri mu bibazo bikomeye by’umutekano, ubukungu n’ubumwe bw’Abanyekongo, abayobozi bakuru bakwiye kwibanda ku butumwa bwubaka icyizere n’ubwiyunge aho gukomeza imvugo zongera amacakubiri n’ubushyamirane.
Mu ijambo yagejeje ku Banyekongo batuye muri Amerika, Perezida Tshisekedi yongeye kuvuga ku mutwe wa AFC/M23 umaze igihe ugenzura ibice byinshi byo mu Burasirazuba bwa RDC.
Yatangaje ko ubutegetsi bwe bwamaze gutahura abantu afata nk’abagambanyi bakorana n’uyu mutwe, avuga ko mbere bakekaga ko abo bantu bari mu Rwanda gusa, ariko ko basanze hari n’abakorera i Kinshasa.
Mu magambo ye, yagize ati:
«“Abarozi barahari. Twatekerezaga ko baba mu Rwanda gusa, ariko baraducengeye.”»
Aya magambo yongeye kunengwa n’abatari bake bavuga ko gukoresha imvugo nk’izi ku bayobozi cyangwa abaturage bafite ibitekerezo bitandukanye n’ibya Leta bishobora kurushaho kongera ubushyamirane bwa politiki aho gufasha mu gushaka ibisubizo.
Mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje gushyigikirwa n’ibihugu n’imiryango mpuzamahanga, hari abibaza niba gukomeza gushinja no kwibasira abo mutumvikanaho muri politiki ari byo bikwiye kuba byihutirwa kurusha gushaka uburyo bwo kuganira no kubaka icyizere hagati y’impande zose.
Abasesenguzi bagaragaza ko amateka y’ibihugu byinshi byanyuze mu ntambara z’imbere mu gihugu yerekana ko amahoro arambye yubakwa binyuze mu biganiro, ubwumvikane n’ubwiyunge, aho kubakwa n’imvugo zishyushya imitwe cyangwa ibikorwa bya gisirikare byonyine.
Mu gihe Perezida Tshisekedi akomeje guha icyizere Abanyekongo ko FARDC izongera kwigarurira imijyi ya Goma na Bukavu, hari abakomeza kumusaba gushyira imbere inzira z’ibiganiro n’ubwiyunge bw’Abanyekongo ubwabo, kuko ari byo benshi babona nk’ishingiro ry’amahoro arambye.
Ibitekerezo bya Yolande Makolo byongeye gufungura impaka ku cyerekezo cya politiki ya Perezida Félix Tshisekedi mu gihe RDC ikomeje guhura n’ibibazo bikomeye by’umutekano. Mu gihe bamwe bashyigikiye umurongo we wo gukaza ibikorwa bya gisirikare, abandi bemeza ko igihugu gikwiye gushyira imbere ibiganiro, ubwiyunge n’ubushake bwa politiki bwo guhuza Abanyekongo.
Mu rwego rwa dipolomasi n’imiyoborere, benshi bakomeje kwibaza niba amagambo akarishye n’ukutihanganira abatavuga rumwe n’ubutegetsi ari byo bizafasha Congo kugera ku mahoro arambye, cyangwa niba igihe kigeze ngo hakorwe politiki ishingiye ku bwumvikane, ibiganiro n’ubwiyunge bw’abaturage bose ba Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.






