Ibiganiro Biracyarimo Urujijo n’Impaka ku Ngingo z’Ingenzi Hagati ya Iran na Amerika
Umwuka wa dipolomasi hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Iran ukomeje gufata indi ntera, nyuma y’uko Perezida Donald Trump atangaje ko Iran yemeye gutanga uranium yayo ikungahaye cyane. Icyakora, amakuru mashya ava mu biganiro biri kubera inyuma y’amarido agaragaza ko hakiri inzitizi zikomeye, kandi ko nta masezerano ya nyuma arashyirwaho umukono ku mugaragaro.
Agaruka ku byatangajwe na Trump, yavuze ko Iran yemeye “gusubiza uranium ikungahaye cyane,” ibintu bishobora gufatwa nk’intambwe ikomeye mu kugabanya ubushobozi bw’iki gihugu mu gukora intwaro za kirimbuzi.
Ariko nubwo iri tangazo ryatangajwe nk’intsinzi ya dipolomasi, nta gihamya irambuye Iran iratanga yemeza ayo masezerano, ndetse n’ibiganiro ubwabyo bikaba bikiri mu rwego rw’ibanze.
Amakuru atandukanye agaragaza ko ibiganiro hagati y’impande zombi byabereye i Islamabad muri Pakistan bitageze ku masezerano ya nyuma, nubwo byamaze amasaha arenga 20.
Hari n’andi makuru yemeza ko impande zombi zatangiye kugabanya ibyo zari zitezweho, zigana ku masezerano y’agateganyo (interim deal) aho kugera ku masezerano yuzuye.
Ibi bigaragaza ko nubwo hari icyizere, urugendo rukiri rurerure mbere yo kugera ku masezerano arambye.
Ikibazo gikomeye kiri mu biganiro ni gahunda ya Iran yo gukomeza gutunganya uranium:
Amerika irifuza ko Iran ihagarika burundu cyangwa ikabihagarika nibura mu gihe cy’imyaka 20.
Iran yo yemera gusa igihe gito, hafi imyaka 5.
Ibi byerekana itandukaniro rinini mu nyungu z’impande zombi, cyane cyane ku bijyanye n’umutekano n’ubusugire bw’igihugu.
Mu gihe ibiganiro bikomeje, Amerika yakajije igitutu cya gisirikare:
Yashyizeho igisa n’igihano cyo gufunga inzira z’ubucuruzi (naval blockade).
Ingabo zayo zatangaje ko “ziteguye gutera” Iran mu gihe ibiganiro byananirana.
Ibi bituma ibiganiro bikorwa mu mwuka ukomeye w’igitutu, aho dipolomasi ivangwa n’iterabwoba rya gisirikare.
Trump avuga ko amasezerano ari hafi kugerwaho.
Iran ntiremeza ku mugaragaro ibyo byatangajwe.
Ibiganiro biracyakomeje, ariko nta masezerano ya nyuma arafatwa.
Haracyari impaka zikomeye ku ikoreshwa rya uranium n’umutekano w’akarere.
Mu by’ukuri, nubwo hari ibimenyetso by’iterambere, umubano hagati ya Amerika na Iran uracyari mu cyiciro cy’igerageza, aho icyemezo cya nyuma kizaterwa n’uko impande zombi zizumvikana ku bibazo by’ingenzi.
Ibi biganiro bifite uburemere bukomeye ku isi yose, kuko:
Bishobora kugabanya cyangwa kongera umwuka w’intambara mu Burasirazuba bwo Hagati.
Bifite ingaruka ku biciro bya peteroli ku isoko mpuzamahanga.
Bigena ejo hazaza h’umutekano mu ikoreshwa ry’ingufu za kirimbuzi.
Nubwo amagambo ya Trump agaragaza icyizere, amakuru yizewe agaragaza ko hakiri inzira ndende mbere yo kugera ku masezerano afatika kandi yemewe n’impande zombi.