Ibindi twamenye ku Banyamulenge bafungiwe i Gitega mu Burundi bazira kuhimukira
Minembwe Capital News (MCN)
Imiryango y’Abanyamulenge yari imaze igihe ivuye mu makambi y’impunzi ikimukira mu mujyi wa Gitega, umurwa mukuru wa politiki w’u Burundi, yafunzwe n’inzego z’umutekano z’u Burundi, mbere y’uko bamwe muri bo basubizwa mu makambi bari baraturutsemo.
Amakuru Minembwe Capital News yakusanyije avuga ko muri abo bafashwe harimo ababyeyi bonsa n’abana babo, ibintu byateje impungenge ku bijyanye no kubahiriza uburenganzira bw’impunzi n’ubw’abana.
Aba Banyamulenge bari baravuye mu makambi atandukanye, arimo Kavumu, Musasa na Nyenkanda, ndetse n’andi makambi, maze bimukira i Gitega mu bihe bitandukanye.
Bamwe bari bamaze hafi ukwezi kumwe, abandi ibyumweru byinshi, mu gihe hari n’abari bamaze hafi amezi abiri batuye muri uyu mujyi mbere y’uko bafatwa.
Abasirikare n’abapolisi binjiye mu ngo barabafata
Nk’uko ubuhamya bw’umwe mu bafashwe bwageze kuri Minembwe Capital News bubivuga, abasirikare n’abapolisi b’u Burundi bageze mu ngo z’aba Banyamulenge mu rukerera rwo ku wa Gatandatu, barabafata, barimo n’abari kumwe n’abana.
Uwo mutangabuhamya yavuze ko bafashwe ahagana saa kumi n’ebyiri za mu gitondo, maze bajyanwa ahantu ho gufungirwa.
Yagize ati:
«“Habaye ejo, saa kumi n’ebyiri za mu gitondo ni bwo badufashe n’abana, baduta mu nzu y’imbohe. Twiriwemo, turaramo, badukuyemo uyu munsi ku Cyumweru ku mugoroba.”»
Uwo mutangabuhamya yavuze ko icyababaje cyane ari ukubona ababyeyi bafunganywe n’abana, harimo ababyeyi bonsa ndetse n’abandi bafite abana bakiri bato.
Ababyeyi bonsa bafunganywe n’abana babo
Uwahaye Minembwe Capital News ubu buhamya yavuze ko kuba ababyeyi bonsa barafunzwe bafatanwe n’abana ari ibintu bibabaje cyane.
Ati:
«“Birababaje gufunga umubyeyi ukamufungana n’umwana. Hari ababyeyi bonsa bari muri abo bafashwe.”»
Kugeza ubu, Minembwe Capital News ntirabasha kumenya umubare nyawo w’imiryango yafunzwe.
Gusa, amakuru yatanzwe n’ababanye n’iki kibazo avuga ko imiryango y’Abanyamulenge yari imaze kwimukira i Gitega yari irenze icumi.
Bamwe basubijwe mu makambi y’impunzi
Ku Cyumweru nimugoroba, bamwe mu bafashwe barekuwe, ariko aho gusubira mu ngo zabo i Gitega, bajyanywe mu makambi y’impunzi bari baraturutsemo.
Amakuru avuga ko bamwe bajyanywe mu kambi ya Musasa, abandi bajyanwa mu kambi ya Kavumu.
Hari n’abandi bavugwa ko bari batarajyanwa, barimo bamwe bari bavuye mu kambi ya Nyenkanda.
Ibi bivuze ko imiryango yari imaze ibyumweru cyangwa amezi ituye i Gitega yasubijwe mu makambi nyuma yo gufatwa n’inzego z’umutekano.
“Ntimwemerewe gutura i Gitega”
Abavuganye na Minembwe Capital News bavuga ko abasirikare n’abapolisi bababwiye ko batifuzwa gutura i Gitega, ahubwo ko bagomba gusubira mu makambi bari baraturutsemo.
Amakuru dukesha abo bantu avuga ko babwiwe ko niba badashaka kuba mu makambi, bashobora gusubira muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), aho bari baravuye bahunga.
Ibi byateje impungenge kuko aba bantu bari bamaze igihe batuye nk’impunzi mu Burundi, mbere yo gufata icyemezo cyo kuva mu makambi bakajya gutura i Gitega.
Ese ifungwa ryabo rishobora kuba rinyuranyije n’amategeko mpuzamahanga?
Ikibazo cy’ingenzi cyibazwa ni ukumenya niba gufunga izi mpunzi no kuzisubiza mu makambi kubera ko zavuye mu makambi zikajya gutura ahandi bishobora kuba binyuranyije n’amahame mpuzamahanga arengera impunzi.
Amategeko mpuzamahanga arengera impunzi ateganya uburenganzira butandukanye, harimo uburenganzira bwo kutavangurwa ndetse n’ubwisanzure bwo kugenda, nubwo ubwo burenganzira bushobora kugira imipaka ishingiye ku mategeko mu bihe bimwe na bimwe.
By’umwihariko, ihame rya non-refoulement ni imwe mu nkingi z’amategeko arengera impunzi. UNHCR isobanura ko impunzi idakwiye gusubizwa ahantu ubuzima cyangwa umudendezo wayo bishobora kuba mu kaga.
Ni yo mpamvu, niba koko aba Banyamulenge barafashwe kandi bagasubizwa mu makambi nta buryo bwemewe n’amategeko bwo gufata icyo cyemezo bwakurikijwe, cyangwa hakaba harabayeho gufungwa bidafite ishingiro ry’amategeko, iki kibazo gishobora guteza impaka zikomeye ku bijyanye no kubahiriza uburenganzira bw’impunzi.
Byongeye kandi, kuba mu bafashwe harimo abana n’ababyeyi bonsa bituma ikibazo kiba gikomeye kurushaho, kuko abana bafite uburinzi bwihariye mu mategeko mpuzamahanga y’uburenganzira bwa muntu.
Abanyamulenge basaba ibisobanuro
Aba Banyamulenge bavuga ko batumva impamvu umuntu wari waravuye mu ikambi akajya gutura i Gitega yagombye gufatwa ku ngufu no gusubizwa mu kambi atabanje kubisabwa ku bushake.
Bamwe bavuga ko bari batangiye ubuzima bushya i Gitega, ndetse bamwe bari bamaze hafi amezi abiri bahatuye mbere y’uko inzego z’umutekano zibafata.
Kugeza ubu, Minembwe Capital News ntirabona ibisobanuro birambuye byatanzwe ku mugaragaro n’ubuyobozi bw’u Burundi cyangwa inzego z’umutekano ku mpamvu nyayo zatumye aba Banyamulenge bafatwa, bagafungwa ndetse bagasubizwa mu makambi.
Ibi bibaye mu gihe Abanyamulenge benshi bari mu makambi y’impunzi mu Burundi nyuma yo guhunga imirwano n’umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC.
Kuba bamwe muri bo baragerageje kuva mu makambi bakajya gutura i Gitega, hanyuma bagafatwa bagasubizwa mu makambi, byongeye kuzamura ikibazo cy’uko impunzi zifite ubwisanzure bungana iki mu guhitamo aho ziba mu gihugu cyazihaye ubuhungiro.
Ku ruhande rw’amategeko mpuzamahanga, ikibazo ntikireba gusa aho impunzi ziba, ahubwo kinareba uburyo inzego za Leta zifata ibyemezo bibareba, uburyo ifatwa n’ifungwa bikorwa, ndetse no kurinda abana n’abandi bantu bafite intege nke.
Minembwe Capital News (MCN)






