Kabuya ahuje iherezo ry’ubutegetsi bwa Tshisekedi n’ubwa Kagame, imvugo ikomeje guteza impaka
Umunyamabanga Mukuru akaba na Perezida w’agateganyo w’Ishyaka riri ku butegetsi muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, UDPS, Augustin Kabuya, yavuze amagambo akomeje guteza impaka muri politiki yo mu Karere k’Ibiyaga Bigari, aho yahuje ejo hazaza h’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi n’ubwa Perezida Paul Kagame w’u Rwanda.
Mu biganiro bya politiki biheruka gutegurwa n’ishyaka UDPS i Kinshasa, Kabuya yabwiye abarwanashyaka b’iri shyaka ati:
«“Kugira ngo Tshisekedi azave ku butegetsi, Kagame na we agomba kubanza kubuvaho.”»
Iyi mvugo ya Kabuya yazamuye ibibazo bikomeye, aho bamwe babona ko ari ugushyira politiki y’u Rwanda n’iya RDC ku murongo umwe, nyamara ibyo bihugu byombi, nubwo ari abaturanyi, bifite amateka, inzego z’imiyoborere n’imiterere ya politiki bitandukanye.
U Rwanda na RDC: Abaturanyi, ariko bafite imiyoborere itandukanye
U Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ni ibihugu bihana imbibi, ariko uburyo biyoborwamo ndetse n’ibibazo bihanganye na byo ntibikwiye gufatwa nk’ibintu bimwe.
U Rwanda, kuva Perezida Paul Kagame yafata ubuyobozi, rwashyize imbaraga mu kubaka inzego za Leta, umutekano, ibikorwa remezo, ikoranabuhanga n’iterambere ry’ubukungu. Abashyigikiye imiyoborere ye bavuga ko ibyo byagize uruhare mu guhindura isura y’igihugu no guteza imbere imibereho y’abaturage.
Ni muri urwo rwego, kugereranya cyangwa guhuza iherezo ry’ubutegetsi bwa Perezida Kagame n’irya Perezida Tshisekedi bishobora gufatwa nk’imvugo idafite ishingiro rikomeye mu bijyanye n’imiyoborere y’ibihugu byombi.
Kuba u Rwanda na RDC ari ibihugu by’abaturanyi ntibisobanura ko inzira z’imiyoborere yabyo zigomba kugendana, cyangwa ko iherezo ry’ubutegetsi bw’umukuru w’igihugu kimwe rigomba kugenwa n’irya mugenzi we mu kindi gihugu.
Imvugo ya Kabuya iteza impaka
Abasesengura aya magambo bashobora kwibaza impamvu umuyobozi mukuru w’ishyaka riri ku butegetsi muri RDC yahisemo guhuza iherezo rya Perezida Tshisekedi n’irya Perezida Kagame, aho gusobanura ibibazo by’igihugu hashingiwe ku nshingano za Leta ya Congo.
Kuva Tshisekedi yafata ubutegetsi, ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC cyakomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye igihugu gihanganye na byo.
Intambara n’imvururu bimaze imyaka mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo, hamwe n’ingaruka zabyo ku baturage, byakomeje guteza ubuhunzi, kwimurwa kw’abaturage, guhungabana kw’ubukungu n’izamuka ry’ibiciro by’ibiribwa n’ibindi bikoresho by’ibanze.
Kuri benshi, ikibazo gikomeye si ukumenya niba Kagame cyangwa Tshisekedi azava ku butegetsi mbere y’undi, ahubwo ni ukumenya igihe ubuyobozi bwa RDC buzashobora kurangiza intambara no guha abaturage amahoro arambye.
Abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC bakomeje kwishyura ikiguzi cy’intambara
Mu gihe abanyapolitiki bakomeza kujya impaka ku Rwanda na RDC, abaturage bo mu Burasirazuba bwa RDC bo bakomeje guhura n’ingaruka z’intambara.
Imiryango itari mike yavuye mu byayo, ibikorwa by’ubucuruzi birahungabana, inzira z’ubwikorezi zirafungwa cyangwa zikagira umutekano muke, mu gihe abaturage benshi bakomeza gushaka uko babona ibiribwa, imiti n’ibindi bikoresho by’ibanze.
Ni yo mpamvu imvugo ya Kabuya ishobora gufatwa nk’idatanga igisubizo ku kibazo nyamukuru abaturage bafite, ahubwo igasa n’iyimurira ikibazo cy’imiyoborere ya RDC ku muntu uyobora igihugu cy’abaturanyi.
Mu miyoborere y’igihugu, abaturage bakwiye kureba umutekano bafite, ubukungu bw’igihugu, imirimo, ibikorwa remezo, serivisi z’ubuzima n’uburezi, ndetse n’ubushobozi bwa Leta bwo kurinda abaturage n’ibyabo.
Ni muri urwo rwego itandukaniro hagati y’u Rwanda na RDC rikwiye gusuzumwa hashingiwe ku musaruro w’imiyoborere, aho guhuza abayobozi babyo kubera gusa ko ibihugu ari abaturanyi.
Kuba Perezida Kagame yakomeza cyangwa akava ku butegetsi ni ikibazo cy’Abanyarwanda n’inzego z’u Rwanda; kuba Perezida Tshisekedi akomeza cyangwa akava ku butegetsi na byo ni ikibazo cy’Abanyekongo n’inzego za RDC.
Kugira ngo Congo ikemure ibibazo byayo, by’umwihariko ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba, ikeneye ibisubizo bishingiye ku nshingano zayo bwite, ibiganiro bya politiki, kubaka inzego zikomeye no guha abaturage umutekano n’ubutabera.
Ikibazo gikomeye kuri Kinshasa si Kigali gusa
Amagambo ya Kabuya agarura ku mugaragaro ikibazo kimaze igihe kiri mu mibanire y’ibihugu byombi: RDC ikunze kugaragaza u Rwanda nk’umwe mu bagize uruhare mu bibazo by’umutekano mu Burasirazuba, mu gihe Kigali na yo ishinja Kinshasa kugira uruhare mu bibazo by’umutekano bireba akarere.
Ariko ibyo byose ntibikuraho inshingano za Leta ya RDC zo gushaka igisubizo kirambye ku ntambara ibera ku butaka bwayo.
Kandi mu gihe abaturage bakomeje guhunga, abakene bakiyongera ndetse n’ubukungu bw’uturere twibasiwe n’intambara bukarushaho gushegeshwa, ikibazo cy’ingenzi gikwiye kuba icyo kurangiza intambara no gusubiza abaturage ubuzima busanzwe, aho kuba uguhora harebwa uwaba ari umwanzi cyangwa umukeba wa politiki.
Kabuya yasize ikibazo gikomeye: Ese RDC izakemura ryari ibibazo byayo?
Imvugo ya Augustin Kabuya ishobora gukomeza umurongo wa politiki wa UDPS wo kurwanira ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi, ariko inagaragaza ikibazo gikomeye: Ese ubuyobozi bwa RDC buzibanda kugeza ryari ku byo u Rwanda rukora, aho kwibanda ku buryo bwo gukemura ibibazo by’Abanyekongo?
Kugereranya iherezo ry’ubutegetsi bwa Tshisekedi n’irya Kagame ntibihindura imibereho y’abaturage bo muri Kivu.
Abaturage bakeneye umutekano, imihanda, amashuri, ibitaro, ubucuruzi bukora n’ubuyobozi bubasha kubarinda.
Kandi mu gihe intambara yo mu Burasirazuba bwa RDC ikomeje kugira ingaruka ku buzima bw’abaturage, amateka azapima imiyoborere y’abayobozi ku musaruro bagejeje ku baturage, atari ku buryo bashoboye gushinja abaturanyi babo.
Minembwe Capital News (MCN)
