Kenya yatangiye gukaza igenzura ku banyamahanga bakora ubucuruzi buto: Abanyekongo bibaza ku hazaza habo
Minembwe Capital News (MCN)
Guverinoma ya Kenya yatangiye kuri uyu wa Mbere, tariki ya 07/09/2026, gushyira mu bikorwa gahunda yo kugenzura no gukumira abanyamahanga bakora ubucuruzi buto, ubucuruzi bwo ku mihanda n’ibindi bikorwa by’ubucuruzi biteganywa ko bigomba gukorwa n’Abanyakenya.
Iyi gahunda yatangijwe na Perezida William Ruto ku itariki ya 02/09/2026, ubwo yari mu nama n’abacuruzi bato n’abaciriritse i Nairobi. Ruto yavuze ko abanyamahanga bakora ubucuruzi buto, cyane cyane ubucuruzi bwo ku mihanda n’amaduka mato, bagomba kubuhagarika guhera ku itariki ya 07/09/2026.
Nyuma y’ayo magambo, ariko, Guverinoma ya Kenya yaje gutanga ibisobanuro by’ingenzi ku buryo iyo gahunda izashyirwa mu bikorwa.
Umunyamabanga Mukuru muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga, Korir Sing’Oei, yavuze ko amagambo ya Perezida Ruto yasobanuwe nabi. Yemeje ko abanyamahanga bafite ibyangombwa byemewe, birimo uruhushya rwo gukora n’impushya z’ubucuruzi, bazakomeza kurengerwa n’amategeko ya Kenya kandi bakemererwe gukomeza ibikorwa byabo.
Ibi bivuze ko gahunda nshya idakwiye gufatwa nk’iyirukana buri munyamahanga ukorera muri Kenya. Ahubwo igamije cyane cyane abantu bakora ubucuruzi cyangwa indi mirimo badafite ibyangombwa bibemerera kubikora.
Minisitiri w’Ubucuruzi n’Ishoramari, Lee Kinyanjui, na we yasobanuye ko kuba umunyamahanga yinjira muri Kenya adakeneye visa cyangwa akagira ubusonerwe bwa viza, bidahita bimuha uburenganzira bwo gukora cyangwa gukora ubucuruzi.
Umuntu winjiye muri Kenya nka mukerarugendo cyangwa ku zindi mpamvu, ariko agakora ibikorwa bitari mu byo uruhushya rwe rumwemerera, ashobora gufatirwa ibihano.
Amategeko agenga abinjira n’abasohoka muri Kenya ateganya ko umunyamahanga ushaka gukora, gutura cyangwa gukora ubucuruzi agomba kuba afite uruhushya rubimwemerera.
Abarundi batangiye kwitabwaho n’ubuyobozi bwabo
Iki kibazo gifite umwihariko ku Barundi benshi baba muri Kenya, bamwe muri bo bakaba bamaze imyaka bakora ubucuruzi buto n’indi mirimo ibatunze.
Guverinoma y’u Burundi yamaze gukurikiranira hafi ikibazo cy’Abarundi bakorera muri Kenya. Ku itariki ya 05/09/2026, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Burundi, Édouard Bizimana, yayoboye inama yihutirwa yahuje ambasaderi n’abahagarariye ibihugu bigize Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC), baganira ku bibazo by’Abarundi bakora ubucuruzi buto muri Kenya, harimo n’ibirego by’ihohoterwa n’ivangura.
Ambasade y’u Burundi i Nairobi na yo ifite uburambe mu gutegura no gufasha mu bikorwa byo gutahuka kw’Abarundi. Mu kwezi kwa cumi na kabiri 2025, Ambasaderi w’u Burundi muri Kenya, Evelyne Habonimana, yitabiriye igikorwa cyo gutahukana ku bushake Abarundi 100 bari mu nkambi za Kakuma na Kalobeyei.
Mu kwezi kwa gatatu 2026, u Burundi bwari bwanitabiriye ibiganiro by’akarere byari bigamije gushaka ibisubizo birambye ku mpunzi z’Abarundi, harimo gutahuka ku bushake no kongera kwinjizwa mu buzima bw’igihugu.
Kugeza ubu, hari kandi amakuru avuga ko Ambasade y’u Burundi i Nairobi iri gutegura ubufasha bw’ibyangombwa by’ingendo byihutirwa ku Barundi bashobora kuba bakeneye gutaha.
Ibi bituma ikibazo cy’Abarundi gitandukana mu buryo bumwe n’ikibazo cy’Abanyekongo, cyane cyane ku bantu bashobora gusubira mu gihugu cyabo bafite ubufasha bwa ambasade n’inzego za Leta zibakurikirana.
Abanyekongo bo bizagenda bite?
Iki ni cyo kibazo gikomeye gikomeje kwibazwa n’Abanyekongo benshi baba muri Kenya.
Mu Banyekongo bashobora kugira impungenge zihariye harimo Abanyamulenge, bamwe muri bo bamaze igihe baba muri Kenya, bakahakorera ubucuruzi, imirimo itandukanye cyangwa bakahaba nk’abimukira kubera bahunze umutekano muke.
Kuri ubu, igikomeye ni uko ikibazo cy’Abanyekongo kidashobora kureberwa gusa mu rwego rw’ubucuruzi. Hari n’ikibazo cy’umutekano n’ubushobozi bwo gutaha mu gihugu cyabo, mu gihe ibice bimwe by’uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo bikomeje kugira umutekano muke n’intambara.
Kubera iyo mpamvu, ku Munyekongo udafite ibyangombwa byo gukorera muri Kenya, gutaha muri RDC ntabwo ari ikibazo cy’ubucuruzi gusa. Bishobora kuba ikibazo cy’ubuzima, umutekano, aho gutura n’uburyo bwo kongera kubaho.
Kugeza ubu, mu makuru twabonye ku ruhande rwa Leta ya RDC, nta gahunda yihariye kandi isobanutse yashyizwe ahagaragara yo gufasha Abanyekongo baba muri Kenya bagizweho ingaruka n’iyi gahunda ya Nairobi, mu gihe u Burundi bwo bwagaragaje ko bukurikiranira hafi ikibazo cy’abaturage babwo.
Abanyamulenge: ikibazo kirushaho kuba ingorabahizi
Ku Banyamulenge baba muri Kenya, ikibazo gishobora kugira uburemere bwihariye bitewe n’uko benshi muri bo ari Abanyekongo bafite inkomoko mu burasirazuba bwa RDC, aho ikibazo cy’umutekano kimaze igihe gikomeye.
Kuba igihugu cyabo gifite ibice bikomeje kwibasirwa n’imirwano bituma igisubizo cyo kubasaba “gutaha” kitaba gihagije. Harakenewe ibisobanuro bya Kinshasa ku bijyanye n’umutekano wabo, aho bazatura, uko bazafashwa kongera kwinjira mu buzima bw’igihugu n’uko bazarindwa niba basubiye mu bice bifite umutekano muke.
Ikindi kibazo ni uko hari Abanyekongo baba muri Kenya bafite ibyangombwa byemewe byo gukora. Ku bw’ibyo, ibisobanuro bya Korir Sing’Oei ni ingenzi: abanyamahanga bafite uruhushya rwo gukora n’impushya z’ubucuruzi bazakomeza kurengerwa n’amategeko ya Kenya.
Bityo, Abanyekongo bafite ibyangombwa byemewe ntibagomba guhita batekereza ko gahunda ya Kenya ibasaba kuva mu gihugu. Ikibazo gikomeye cyane kiri ku bakora ibikorwa batabifitiye uruhushya cyangwa abinjiye mu gihugu ku mpamvu zitandukanye ariko bagatangira gukora imirimo itemewe n’ibyangombwa bafite.
Hari n’ikindi gishimishije: RDC na yo iri mu nzira yo kugena ubucuruzi bugenewe Abanyekongo
Iyi gahunda ya Kenya ije mu gihe na RDC ubwayo iri gushyira mu bikorwa ivugurura rigamije kurengera abacuruzi b’Abanyekongo.
Minisitiri w’Ubucuruzi bw’Amahanga, Julien Paluku Kahongya, aherutse gusobanura ko hari ibikorwa by’ubucuruzi buto byashyizwe mu byagenewe Abanyekongo gusa.
Iri vugurura rishingiye ku iteka ryasinywe mu kwezi kwa kabiri 2026, rikaba riteganya ko ishyirwa mu bikorwa mu buryo bwuzuye rizagera ku itariki ya 30/09/2026.
Ibi bivuze ko hari ihuriro rishimishije hagati y’ibihugu byombi: Kenya irimo gukaza igenzura ku banyamahanga bakora ubucuruzi buto, mu gihe RDC na yo iri gushyira imbere ubucuruzi bw’Abanyekongo.
Ariko itandukaniro rikomeye ni uko Abanyekongo bari muri Kenya bakeneye kumenya icyo igihugu cyabo kizabakorera mu gihe batakomeza gukorera muri Kenya, cyane cyane abaturuka mu bice by’uburasirazuba bwa RDC bikomeje kugira ibibazo by’umutekano.
Ikibazo kiri kuri Kinshasa
Ikibazo rero ntabwo ari ukumenya gusa niba Kenya ifite uburenganzira bwo kugena abemerewe gukora ubucuruzi ku butaka bwayo. Nk’igihugu kigenga, Kenya ifite ububasha bwo gushyiraho amategeko agenga isoko ryayo, kandi abayobozi bayo bavuga ko abanyamahanga bafite ibyangombwa bazakomeza kurengerwa.
Ikibazo gikomeye kiri ku buryo izo ngamba zizashyirwa mu bikorwa, kugira ngo zitavamo ivangura cyangwa ihohoterwa rikorerwa abanyamahanga.
Ku Banyekongo, cyane cyane Abanyamulenge, hakenewe kandi igisubizo cya dipolomasi kiva i Kinshasa:
Ese Leta ya RDC ikurikirana iki kibazo? Ese ifite gahunda yo kurengera Abanyekongo baba muri Kenya? Ese izafasha abakeneye gutaha? Kandi niba gutaha bibaye ngombwa, ni he bazasubizwa mu gihe intambara ikomeje mu bice bimwe by’igihugu?
Mu gihe Kenya itangiye gushyira mu bikorwa gahunda yayo guhera kuri uyu wa Mbere, tariki ya 07/09/2026, amaso y’Abanyekongo baba muri icyo gihugu ari kuri Nairobi, ariko cyane cyane ari kuri Kinshasa, bategereje kumva niba Leta yabo izagira icyo ivuga ku hazaza habo.
Kandi ku Banyamulenge, ikibazo kirushaho kuba gikomeye: gusubira mu gihugu cyabo ntibishobora gufatwa nk’igikorwa gisanzwe cyo kwambuka umupaka, mu gihe umutekano w’ibice byinshi by’uburasirazuba bwa RDC ugikomeje kuba ikibazo gikomeye.
Icyo Kinshasa izakora cyangwa itazakora muri iki kibazo gishobora kuba ingenzi ku buzima bw’Abanyekongo benshi baba muri Kenya.






