Impaka ku Butumwa bwa Perezida Évariste Ndayishimiye Yagejeje ku Banyekongo Bose
Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, yasabye Abanyekongo bose gushyira imbere ubumwe n’ubufatanye mu rwego rwo guhangana n’ibibazo by’umutekano muke bimaze imyaka myinshi byugarije uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC). Icyakora, hari bamwe mu banyapolitiki, impirimbanyi z’uburenganzira bwa muntu ndetse n’Abanyamulenge bavuga ko ayo magambo adahura n’ibyo bavuga ko bikomeje kuba ku baturage bo mu misozi ya Minembwe no mu bindi bice bya Kivu y’Amajyepfo.
Aba bavuga ko mu gihe abayobozi b’akarere bakomeje kuvuga ku bumwe, ubwiyunge n’amahoro, hakiri ibibazo bikomeye by’umutekano bavuga ko bikomeje kugira ingaruka ku baturage, cyane cyane Abanyamulenge. Bavuga ko ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu burasirazuba bwa Congo byakomeje gutuma abaturage benshi bahunga, bagatakaza imitungo, ndetse bamwe bakahasiga ubuzima.
Abaturage bo mu misozi ya Minembwe n’ahandi hatuwe n’Abanyamulenge bagiye bagaragaza impungenge ku bikorwa by’imitwe yitwaje intwaro irimo Wazalendo n’indi mitwe ikorera muri ako karere, bavuga ko ikorana n’ingabo za FARDC ndetse n’ingabo z’u Burundi. Bavuga ko iyi mitwe ikora ibikorwa birimo kunyaga amatungo, gusahura imitungo, gutwika amazu no guteza umutekano muke.
Bamwe mu bayobozi b’Abanyamulenge ndetse n’abasesenguzi bakurikirana ibibazo byo mu burasirazuba bwa Congo bavuga ko hakenewe iperereza ryigenga ku birego bivuga ko amatungo y’Abanyamulenge yanyazwe ku rugero runini mu myaka yashize. Ibyo birego byakomeje kugarukwaho mu biganiro bya politiki n’umutekano.
Hari kandi amajwi akunze kumvikana asaba ko habaho umucyo ku ruhare rw’ingabo z’amahanga zikorera muri RDC, harimo n’iz’u Burundi zoherejwe mu rwego rw’ubufatanye bwa gisirikare hagati ya Gitega na Kinshasa. Abatanga ibyo birego bavuga ko hari aho izo ngabo zagiye zishinjwa kugaba ibitero mu mihana ituwe n’Abanyamulenge aho kurwanya imitwe yitwaje intwaro ivugwaho guhungabanya umutekano.
Abo bavuga ko hakwiye gukorwa iperereza ryimbitse ku birego by’ihohoterwa ry’uburenganzira bwa muntu byagiye bivugwa mu bice bitandukanye by’Uburasirazuba bwa Congo. Muri ibyo birego harimo iby’ubwicanyi, ihohoterwa rishingiye ku gitsina n’ibindi bikorwa abaturage bavuga ko byabagizeho ingaruka zikomeye.
Icyakora, ku rwego rw’amategeko, ibi birego bisaba gukorwaho iperereza ryigenga no kwemezwa n’inzego zibifitiye ububasha mbere y’uko bifatwa nk’ukuri kudashidikanywaho.
Umutwe wa FDLR umaze imyaka myinshi uvugwa mu bibazo by’umutekano byo mu karere k’Ibiyaga Bigari. U Rwanda rwakomeje gushinja uyu mutwe kuba ugizwe n’abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ndetse rukavuga ko ugikomeje kuba ikibazo ku mutekano warwo.
Abasesenguzi bavuga ko kuba FDLR ikomeje kuvugwa mu bibazo by’umutekano byo muri RDC ari kimwe mu bituma ibiganiro bya dipolomasi hagati y’ibihugu byo mu karere bikomeza kuba ingorabahizi. Hari kandi impungenge zagaragajwe n’abaturage bavuga ko ibikorwa by’uyu mutwe n’indi mitwe yitwaje intwaro bikomeje kugira ingaruka ku buzima bw’abasivili.
Mu gihe Perezida Évariste Ndayishimiye akomeje gushishikariza Abanyekongo ubumwe n’ubufatanye, bamwe mu batuye mu bice byibasiwe n’intambara bavuga ko amahoro arambye atazagerwaho binyuze ku magambo gusa, ahubwo ko asaba ukuri ku byaha bivugwa, ubutabera ku bahohotewe ndetse no kubazwa inshingano ku bantu cyangwa imitwe yose yaba yaragize uruhare mu guhungabanya umutekano w’abaturage.
Abasesenguzi bemeza ko kugira ngo ubutumwa bw’ubumwe bugire ireme, ari ngombwa ko impande zose zirebwa n’ibibazo byo mu burasirazuba bwa RDC zishyira imbere kurinda abasivili, guhagarika ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro no gushyigikira inzira z’amahoro zishingiye ku kuri, ubwiyunge n’ubutabera.
Minembwe Capital News






