Perezida Ndayishimiye i Kinshasa mu Ruzinduko rw’Iminsi Ibiri: Ibiganiro ku Mutekano wa RDC, Minembwe n’Ibibazo bya Politiki Bihanzwe Amaso

Perezida wa Repubulika y’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, kuri uyu wa Mbere yageze i Kinshasa mu ruzinduko rw’iminsi ibiri yatumiwemo na Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo, mu gihe igihugu cya Congo gikomeje guhangana n’ibibazo bikomeye bya politiki n’umutekano, by’umwihariko intambara ikomeje kubera mu burasirazuba bw’igihugu.

Perezida Ndayishimiye n’umugore we, Angeline Ndayishimiye, bakiriwe ku Kibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya N’Djili na Perezida Tshisekedi hamwe n’umufasha we, Denise Nyakeru Tshisekedi, ibintu byafashwe nk’ikimenyetso cy’umubano wa hafi hagati y’abakuru b’ibihugu byombi.

Uru ruzinduko rubaye mu gihe uburasirazuba bwa Congo bukomeje kuba isibaniro ry’imirwano hagati y’ihuriro ry’ingabo za Leta ya Congo ririmo FARDC, ingabo z’u Burundi, imitwe ya Wazalendo na FDLR ku ruhande rumwe, ndetse n’ingabo za AFC/M23 zifatanyije na MRDP-Twirwaneho ku rundi ruhande.

Nubwo Ibiro bya Perezida wa Congo byatangaje ko ibiganiro hagati ya Perezida Tshisekedi na Perezida Ndayishimiye byibanda ku nyungu rusange z’ibihugu byombi zirimo umutekano, ubufatanye mu by’ubukungu n’ibibazo by’ubuzima rusange birimo icyorezo cya Ebola, abakurikiranira hafi politiki y’akarere bavuga ko ikibazo cy’umutekano muri Kivu y’Amajyepfo, cyane cyane mu duce twa Minembwe, Fizi na Mwenga, kiri mu ngingo z’ingenzi zitezweho kuganirwaho.

Mu mezi ashize, imirwano yakomeje gukaza umurego muri ibyo bice, aho amakuru aturuka ku mirongo y’urugamba avuga ko ihuriro ry’ingabo za Leta ya Congo, ririmo n’ingabo z’u Burundi, ryahuye n’ibihombo bikomeye mu bice bitandukanye byo mu misozi ya Minembwe.

Abasesenguzi bamwe bavuga ko uru ruzinduko rushobora kuba rugamije gusuzuma uko ibikorwa bya gisirikare bihagaze, ndetse no kurebera hamwe uburyo bwo gukomeza ubufatanye hagati ya Kinshasa na Gitega mu rwego rwo guhangana n’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu burasirazuba bwa Congo.

Mu gihe imirwano ikomeje muri Minembwe no mu nkengero zayo, bamwe mu bayobozi b’Abanyamulenge n’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu bakomeje kuvuga ko abaturage bo muri ako karere bakomeje guhura n’ingaruka zikomeye z’intambara, zirimo kwimurwa, gutakaza imitungo ndetse n’ibibazo by’ubutabazi bwihutirwa.

Hari kandi impaka zikomeje kugarukwaho n’abasesenguzi ba politiki bavuga ko uruhare rw’ingabo z’u Burundi muri Kivu y’Amajyepfo rukomeje gukurikiranwa cyane, cyane cyane mu bice birimo Minembwe, aho abaturage benshi bavuga ko bifuza ko habaho ibisubizo bya politiki birambye aho gukomeza kwishingikiriza gusa ku ngufu za gisirikare.

Ku rundi ruhande, ubutegetsi bwa Kinshasa n’ubwa Gitega bwakomeje gushimangira ko ibikorwa byabwo bya gisirikare bigamije kurwanya imitwe yitwaje intwaro no kugarura ubutegetsi bwa Leta mu bice byugarijwe n’umutekano muke.

Uru ruzinduko rwa Perezida Ndayishimiye rubaye kandi mu gihe Perezida Félix Tshisekedi ari hagati mu mpaka zikomeye za politiki nyuma yo gutangaza gahunda yo kuvugurura Itegeko Nshinga binyuze muri referandumu.

Abatavuga rumwe n’ubutegetsi, imitwe ya sosiyete sivile ndetse na Kiliziya Gatolika muri Congo bagaragaje impungenge ko iyo gahunda ishobora guteza ubushyamirane bwa politiki no kongera amacakubiri mu gihugu, mu gihe ubutegetsi bwo buvuga ko iryo vugurura rigamije guhuza amategeko n’ibihe igihugu kirimo.

Abasesenguzi bamwe babona ko kwakira Perezida Ndayishimiye ku rwego rwo hejuru bishobora no gusobanurwa nk’ubutumwa bwa politiki bugamije kugaragaza ko Tshisekedi agifite abafatanyabikorwa bakomeye mu karere, nubwo igihugu cye gikomeje guhura n’ibibazo by’umutekano n’ibya politiki.

Usibye ibibazo by’umutekano, biteganyijwe ko aba bakuru b’ibihugu baganira no ku cyorezo cya Ebola gikomeje guhangayikisha uburasirazuba bwa Congo, cyane cyane mu Ntara ya Ituri.

Leta ya Congo ivuga ko umubare w’abamaze kwandura icyo cyorezo ukomeje kwiyongera, ibintu bikomeje gutera impungenge inzego z’ubuzima haba muri RDC ndetse no mu bihugu bituranye.

Uruzinduko rwa Perezida Évariste Ndayishimiye i Kinshasa rufatwa nk’urufite uburemere bukomeye ku mubano w’u Burundi na RDC, ariko kandi runahanzwe amaso n’abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo, by’umwihariko abo muri Minembwe, Fizi na Mwenga, aho intambara imaze igihe kinini isenya ibikorwa remezo, iteza ubuhunzi ndetse igahungabanya imibereho y’abaturage.

Mu gihe ibiganiro hagati y’aba bakuru b’ibihugu bikomeje, amaso ya benshi areba niba hari ingamba nshya zizatangazwa ku kibazo cy’umutekano muri Kivu y’Amajyepfo ndetse n’icyo zizamarira abaturage bakomeje kwibasirwa n’ingaruka z’iyi ntambara imaze imyaka myinshi.