Perezida Ramaphosa i Kinshasa mu Gihe Intambara mu Minembwe Irushaho Gukaza Umurego
Perezida wa Afurika y’Epfo, Cyril Ramaphosa, ku wa Kane tariki ya 02/07/2026, yageze i Kinshasa mu ruzinduko rw’akazi rugamije gushimangira ubufatanye hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) na Afurika y’Epfo, by’umwihariko mu rwego rwo guhangana n’icyorezo cya Ebola cyo mu bwoko bwa Bundibugyo. Uru ruzinduko rubaye mu gihe uburasirazuba bwa RDC bukomeje kwibasirwa n’imirwano ikaze, cyane cyane mu Minembwe no mu bice biyikikije, aho ibikorwa bya gisirikare bikomeje guhindura isura y’umutekano.
Akigera ku Kibuga Mpuzamahanga cy’Indege cya N’djili, Perezida Ramaphosa yakiriwe na Minisitiri w’Intebe wa RDC, Judith Suminwa Tuluka, wari uhagarariye Perezida Félix Tshisekedi. Yakiriwe kandi n’abagize Guverinoma ya RDC hamwe n’Umuyobozi Mukuru w’Ikigo Nyafurika gishinzwe gukumira no kurwanya indwara (Africa CDC).
Uru ruzinduko rubaye mu gihe Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ukomeje gusaba ibihugu byawo guhuriza hamwe imbaraga mu gukumira no kurwanya ibyorezo bishobora kugira ingaruka ku mugabane wa Afurika. Muri urwo rwego, Afurika y’Epfo yatangaje inkunga ya miliyoni 13.5 z’amadolari y’Amerika izakoreshwa mu bikorwa byo gukumira no kurwanya Ebola muri RDC.
Muri gahunda y’uruzinduko harimo ibiganiro byahuje Perezida Félix Tshisekedi na mugenzi we Cyril Ramaphosa, byabereye mu Ngoro y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe i Kinshasa. Ibyo biganiro byibanze ku gushimangira ubufatanye mu rwego rw’ubuzima, kongera imbaraga mu kurwanya Ebola, guteza imbere umubano wa dipolomasi n’ubukungu hagati y’ibihugu byombi, no kongerera ubushobozi inzego z’ubuzima kugira ngo zirusheho kwitegura guhangana n’ibyorezo bishobora kuvuka mu bihe biri imbere.
Perezida Ramaphosa yanasuye Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubushakashatsi mu by’Ubuvuzi (INRB), gifite uruhare rukomeye mu gusuzuma no gukurikirana indwara z’ibyorezo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Nubwo uru ruzinduko rwatangajwe nk’urwibanze ku rwego rw’ubuzima, rubaye mu gihe uburasirazuba bwa RDC bukomeje kurangwa n’ibibazo bikomeye by’umutekano.
Mu Minembwe no mu bice biyikikije, imirwano irakomeje hagati y’ingabo za Leta ya RDC (FARDC), zifatanyije n’ingabo z’u Burundi, imitwe ya Wazalendo n’umutwe wa FDLR, bahanganye n’umutwe wa MRDP-Twirwaneho.
Amakuru aturuka muri ako karere avuga ko MRDP-Twirwaneho ikomeje kwagura ibice igenzura. Nk’uko amakuru yemezwa na Minembwe Capital News ndetse n’inzego za MRDP-Twirwaneho, ku wa Gatatu uwo mutwe wafashe uduce twa Mikenke na Bilalombili, mu gihe ku munsi wakurikiyeho wafashe Ngezi, Murusirita na Rwitsankuku.
Abasesenguzi mu bya politiki n’ububanyi n’amahanga bagaragaza ko uruzinduko rwa Ramaphosa rushobora no gusobanurwa nk’ikimenyetso cy’ubushake bwa Afurika y’Epfo bwo gukomeza gushyigikira ubufatanye na Leta ya RDC, mu gihe igihugu gikomeje guhura n’ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwacyo.
Afurika y’Epfo ni kimwe mu bihugu bifite uruhare rukomeye mu bikorwa bya dipolomasi n’umutekano mu karere ka Afurika yo Hagati n’Ibiyaga Bigari. Mu bihe bitandukanye, yagize uruhare mu butumwa bwo kugarura amahoro no mu biganiro byashakaga ibisubizo birambye ku bibazo bimaze imyaka myinshi byugarije uburasirazuba bwa RDC.
Mu gihe ibikorwa bya gisirikare bikomeje guhindura isura y’ibice bimwe na bimwe bya Minembwe n’uturere bihana imbibi, impuguke zikomeje gushimangira ko amahoro arambye atazagerwaho hifashishijwe imbaraga za gisirikare zonyine, ahubwo ko hakenewe ibiganiro bya politiki, ubufatanye bw’akarere n’uruhare rufatika rw’umuryango mpuzamahanga.
Kugeza ubu, abaturage bo mu bice byugarijwe n’imirwano bakomeje guhura n’ingaruka zikomeye zirimo kwimurwa mu byabo, ikibazo cy’ubutabazi bwihuse ndetse n’umutekano muke. Hagati aho, amahanga akomeje guhamagarira impande zose ziri mu makimbirane kwirinda ibikorwa bishobora kurushaho gukaza umwuka mubi no gushyira ubuzima bw’abasivili mu kaga.
