Perezida Trump akomeje kongera igitutu, mu gihe Iran ihagaze ku cyemezo gikomeye
Mu gihe umubano hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Iran ukomeje kujya mu kangaratete, amagambo akomeye arimo gutangazwa n’impande zombi arushaho kongera impungenge ku mutekano mpuzamahanga. Uyu mwuka mubi uje usanga amateka maremare y’ubushyamirane hagati y’ibihugu byombi, bushingiye ku bibazo bya politiki, umutekano n’iterambere ry’ingufu za nikleyeri.
Mu kiganiro giherutse gutangwa na Perezida Donald Trump, yagaragaje ko Iran ishobora guhura n’ibibazo bikomeye mu gihe yakomeza kwinangira ikanga kugirana ibiganiro na Amerika. Yavuze ko nubwo hari icyizere cy’uko intambara ishobora kwirindwa, Tehran igomba gufata umwanzuro uhamye; bitaba ibyo, ikazahura n’ingaruka zikomeye “itigeze ibona mbere”.
Trump yagize ati: “Nibatemera ibiganiro, bazabona ibibazo batigeze babona mbere.” Aya magambo agaragaza uburyo Washington ikomeje gushyira igitutu kuri Iran kugira ngo yemere inzira y’imishyikirano.
Mu rwego rwo gushaka igisubizo, ubuyobozi bwa Amerika bwateganyije gukomeza ibiganiro binyuze mu ntumwa zarwo zirimo Visi Perezida JD Vance, intumwa yihariye mu biganiro by’amahoro Steve Witkoff, ndetse na Jared Kushner. Aba bayobozi biteganyijwe ko bazakomereza ibiganiro muri Pakistan, cyane cyane i Islamabad, mu gihe agahenge k’igihe gito kari hagati y’impande zombi kari hafi kurangira.
Ako gahenge kari kashyizweho mu gihe cy’ibyumweru bibiri, kagamije gutanga umwanya wo gushaka umuti w’ibibazo binyuze mu nzira y’amahoro. Gusa kugeza ubu, nta cyizere gihamye kiragaragazwa ko ibiganiro bizatanga umusaruro.
Ku ruhande rwa Iran, amagambo ya Amerika yakiriwe nabi. Umukuru w’Inteko Ishinga Amategeko ya Iran, Mohammad-Bagher Ghalibaf, yatangaje ko igihugu cye kidashobora kwemera kugirana ibiganiro gishyizweho igitutu.
Yagize ati: “Ntabwo twemera ibiganiro bikorwa ku gitutu. Mu byumweru bishize twari turi gutegura kwerekana izindi ngamba nshya ku rugamba.”
Aya magambo agaragaza ko Iran ishobora kuba iri gutegura indi myitwarire ishobora kurushaho gukaza umwuka mubi, aho kuwugabanya.
Umubano hagati y’ibi bihugu byombi umaze imyaka irenga 40 uri mu bibazo bikomeye. By’umwihariko, ibintu byarushijeho kuzamba nyuma ya Revolisiyo ya Iran yo mu 1979, yahiritse ubutegetsi bwari bushyigikiwe na Amerika. Kuva icyo gihe, ibihugu byombi byagiye bishyamirana ku bibazo bitandukanye birimo:
Gahunda ya Iran ya nikleyeri, aho Amerika ishinja Tehran ko ishobora kuyikoresha mu bikorwa bya gisirikare
Uruhare rwa Iran mu ntambara zo mu Burasirazuba bwo Hagati, cyane cyane muri Iraq, Syria na Yemen
Mu myaka ishize, habayeho kugerageza kugabanya ubushyamirane, nko mu masezerano ya nikleyeri yo mu 2015 (JCPOA), ariko yaje gusenywa nyuma y’uko ubuyobozi bwa Trump buyivuyemo, ibintu byasubije inyuma icyizere cy’amahoro.
Kuri ubu, ibintu bikomeje kuba urujijo:
Amerika ikomeje gushyira igitutu kuri Iran isaba ibiganiro
Iran yo igashimangira ko itazemera ibiganiro bikorwa mu buryo bwo kuyihatira
Ibiganiro byo muri Pakistan ntibiratanga icyizere cyo gukemura ikibazo
Hari impungenge z’uko agahenge karangiye hashobora kuvuka indi ntambara
Ibi byose bishyira isi mu gihirahiro, cyane ko Amerika na Iran ari ibihugu bifite uruhare runini ku mutekano w’isi, cyane cyane mu karere k’Uburasirazuba bwo Hagati.
Niba impande zombi zitagera ku mwumvikano:
Hashobora kongera kubaho ibikorwa bya gisirikare
Ubukungu bw’akarere bushobora guhungabana
Ibihugu by’inshuti ku mpande zombi bishobora kwinjira mu makimbirane
Ariko kandi, hari amahirwe make ko ibiganiro byakomeza, cyane cyane binyuze mu bihugu biciriritse nka Pakistan cyangwa abandi bafatanyabikorwa mpuzamahanga.
Ibihe turimo birerekana ko umubano wa Amerika na Iran ugeze ku rwego rukomeye cyane. Nubwo hari amahirwe y’ibiganiro, amagambo akakaye n’imyitwarire y’impande zombi bikomeje gutuma amahoro asa n’ari kure.
Isi yose iteze amaso kureba niba diplomasi izatsinda igitutu n’imbaraga za gisirikare, cyangwa niba aya makimbirane azafata indi ntera ishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano mpuzamahanga.





