RDC: Diaspora y’Abanyekongo yagaragaje uruhande rwayo ku bihano Amerika yafatiye Kabila
Abanyekongo batuye mu mahanga (diaspora) batangiye kugaragaza ijwi rikomeye basaba ko hakorwa isesengura rishya ku bihano byafatiwe uwahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Joseph Kabila, bavuga ko bishobora kuba byarafashwe hashingiwe ku mpamvu za politiki aho gushingira ku bimenyetso byigenga kandi bifatika.
Ibi byagarutsweho n’itsinda ry’abasesenguzi ryitwa COMEX think-tank, ryohereje inyandiko (mémorandum) ikomeye ku bayobozi n’inzego mpuzamahanga zirimo Leta Zunze Ubumwe za Amerika, by’umwihariko Perezida Donald Trump n’Umunyamabanga wa Leta ushinzwe ububanyi n’amahanga, Marco Rubio, ndetse n’imiryango mpuzamahanga irimo Umuryango w’Abibumbye (ONU), Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (UA) n’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi (UE).
Muri iyo nyandiko, COMEX igaragaza ko gushyiraho ibihano ku muntu ku giti cye, nk’uko byakozwe kuri Kabila, bikwiye gushingira ku bimenyetso byigenga, bisobanutse kandi byemejwe n’inzego zitabogamye. Iyi think-tank ivuga ko mu gihe ibyo bimenyetso bitagaragajwe ku mugaragaro, ibi bihano bishobora gufatwa nk’igikorwa gishingiye ku nyungu za politiki aho kuba igikorwa cy’ubutabera bushingiye ku mategeko.
Abagize diaspora y’Abanyekongo bashimangira ko ibihano nk’ibi bishobora kugira ingaruka zikomeye ku bwisanzure bwa politiki no ku cyizere abaturage bafitiye inzego mpuzamahanga. Banasaba ko habaho uburyo buboneye bwo gusuzuma ibyemezo nk’ibi, harimo guha abaregwa amahirwe yo kwisobanura imbere y’inzego zibifitiye ububasha.
Ku rundi ruhande, hari abasesenguzi ba politiki mpuzamahanga bagaragaza ko ibihano bishyirwaho n’ibihugu cyangwa imiryango mpuzamahanga akenshi biba bigamije gushyira igitutu ku bayobozi bakekwaho uruhare mu guhungabanya demokarasi, ihohoterwa ry’uburenganzira bwa muntu cyangwa ibikorwa byo kunyereza umutungo wa Leta. Gusa na bo bemera ko gukorera mu mucyo no gutanga ibisobanuro bihagije ari ingenzi kugira ngo hirindwe gukekwa kubogama.
Kugeza ubu, nta cyemezo kirafatwa n’inzego mpuzamahanga ku busabe bwa diaspora na COMEX. Ibihano byafatiwe Joseph Kabila biracyubahirizwa n’igihugu cyabishyizeho, ari cyo Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Icyakora, iyi mémorandum ishobora kongera impaka ku rwego mpuzamahanga ku buryo ibihano bifatwa n’uko bishyirwa mu bikorwa, cyane cyane ku birebana no kugaragaza ibimenyetso bifatika no kubahiriza ihame ry’ubutabera kuri bose.
Abasesenguzi bavuga ko mu gihe hatabayeho impinduka mu buryo ibi bibazo bikemurwa, hashobora gukomeza kubaho impaka zikomeye hagati y’abashyigikiye ibi bihano n’ababirwanya, ibintu bishobora no kugira ingaruka ku mubano wa politiki hagati ya RDC n’ibihugu bikomeye byo ku isi.
Icyifuzo cya diaspora y’Abanyekongo n’inyandiko ya COMEX byongeye kuzamura ikibazo gikomeye ku ruhare rw’ibihano mu miyoborere mpuzamahanga: ese ni igikoresho cy’ubutabera, cyangwa hari aho bikoreshwa nk’intwaro ya politiki? Iyi ni ingingo ishobora gukomeza kugibwaho impaka mu minsi iri imbere, bitewe n’aho inyungu za politiki n’ihame ry’ubutabera bihurira cyangwa bitandukaniye.






