RDC–Israel: Perezida Herzog yasezeranyije gufasha Tshisekedi, mu Burasirazuba abaturage basaba ko ubufasha butazongera intambara
Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Félix-Antoine Tshisekedi, yahuye na Perezida wa Israel, Isaac Herzog, ku wa Kabiri, tariki ya 01/09/2026, i Yeruzalemu, mu biganiro byagarutse ku mubano hagati y’ibihugu byombi ndetse n’ubufatanye mu guhangana n’ibibazo bitandukanye RDC ihura na byo.
Nyuma y’iyi nama, Perezida Isaac Herzog yashimangiye ko Israel ibona Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo nk’igihugu cy’inshuti ikomeye, anasezeranya Perezida Tshisekedi ko igihugu cye cyiteguye gukomeza gushyigikira Kinshasa mu guhangana n’ibibazo byugarije igihugu, by’umwihariko ibibazo by’ubutabazi n’ibindi bibazo bigira uruhare ku mibereho y’abaturage.
Herzog yavuze ko umubano wa Israel na RDC ufite umwihariko, kandi ko ibihugu byombi bifitanye ubufatanye mu nzego zitandukanye. Yagaragaje kandi ko Israel yifuza gukomeza kugira uruhare mu mubano wayo na Afurika, ndetse no guteza imbere ubufatanye na Kinshasa.
Perezida wa Israel yanavuze ko azi ibibazo byinshi RDC ihanganye na byo, ashimangira ko Israel yiteguye gufasha no gushyigikira Tshisekedi, cyane cyane mu bijyanye n’ubutabazi ndetse n’ibindi bibazo bifitanye isano n’inyungu z’igihugu.
Ubufatanye bwa Israel na RDC buragenda bwaguka
Umubano hagati ya Israel na RDC umaze igihe wongera gukomera. Mu kwezi kwa cumi na kumwe 2025, Isaac Herzog yari yagiriye uruzinduko rw’akazi i Kinshasa, aho yakiriwe na Tshisekedi. Urwo ruzinduko rwafashwe nk’intambwe ikomeye mu kongera umubano w’ibihugu byombi, nyuma y’imyaka myinshi Israel itagera muri iki gihugu.
Ku ruhande rwa Kinshasa, ubufatanye na Israel bushobora gutanga amahirwe mu nzego zirimo ubukungu, ikoranabuhanga, ubutabazi n’izindi gahunda z’iterambere.
Ariko mu Burasirazuba bwa RDC, hari impungenge ku buryo ubufasha bwa gisirikare bushobora gukoreshwa
Mu gihe Israel ivuga ko yiteguye gufasha RDC, mu bice by’Uburasirazuba bw’igihugu, cyane cyane muri Kivu y’Amajyepfo, hari abaturage bavuga ko ikibazo cyabo kidashobora gukemurwa gusa n’ubufasha bwa gisirikare.
Bamwe mu baturage bo mu Burasirazuba bwa RDC bashinja ubutegetsi bwa Tshisekedi gukoresha ingabo za FARDC, abarwanyi ba Wazalendo, ingabo z’u Burundi, FDLR ndetse n’abacanshuro baturuka mu bihugu bitandukanye mu bikorwa bya gisirikare bigamije kubibasira.
Ibi birego birakomeye kandi bisaba iperereza ryigenga kugira ngo hamenyekane ukuri kwabyo, cyane cyane ku birebana n’abaturage basanzwe bagizweho ingaruka n’imirwano.
Abanyamulenge bavuga ko ari bo bibasirwa cyane n’imirwano
Mu bice bitandukanye bya Minembwe n’ahandi muri Kivu y’Amajyepfo, abaturage b’Abanyamulenge bavuga ko bamaze igihe bahura n’ibitero, kwimurwa mu byabo ndetse no gutakaza umutungo.
Hari kandi ibirego bivuga ko ingabo za Leta zakoresheje drone mu bitero by’ibisasu mu duce dutuwe n’Abanyamulenge. Ibi birego, kimwe n’ibindi birebana n’abaturage bagizweho ingaruka n’ibitero byo mu kirere, bikwiye gukorerwa iperereza ryigenga kandi ryimbitse kugira ngo hamenyekane abagabye ibitero n’ababiguyemo.
Ku bijyanye n’umutungo w’Abanyamulenge, abaturage bavuga ko ibikorwa by’imitwe ya Wazalendo byatumye umubare munini w’amatungo yabo unyagwa, cyane cyane inka, zari inkingi ikomeye y’ubukungu bw’imiryango myinshi.
Ibirego by’abaturage bivuga ko inka zibarirwa mu bihumbi byinshi zanyazwe.
Ubutumwa bugenewe Israel
Mu gihe Perezida Herzog asezeranya Tshisekedi ko Israel izakomeza gushyigikira RDC, bamwe mu baturage bo mu Burasirazuba bwa Congo basaba ko Israel itareba gusa ku biganiro igirana na Kinshasa, ahubwo ikanagera ku baturage bavuga ko bahura n’ingaruka z’intambara.
Aba baturage bavuga ko ubufasha bwose buhabwa Leta ya RDC bukwiye kuba ubwo kurengera abaturage no kugarura amahoro, aho kuba uburyo bwo kongera ubushobozi bw’intambara.
Hari n’abavuga ko Israel ikwiye kubanza gusuzuma neza uburyo ubufasha bwayo bushobora gukoreshwa, cyane cyane mu gihe hari ibirego by’uko ibikorwa bya gisirikare bya Leta byagize ingaruka ku baturage b’abasivili.
Ku ruhande rwa Israel, ubufatanye bushya na Kinshasa bushobora kuba amahirwe yo kugira uruhare mu gushaka ibisubizo birambye ku bibazo bya RDC. Ariko ku baturage bo mu Burasirazuba, ikizagerageza uwo mubano ni niba uzagira uruhare mu kugabanya intambara no kurengera abasivili, aho kuba kongera ubushobozi bwo gukomeza imirwano.
Mu gihe RDC ikomeje gushaka abafatanyabikorwa mpuzamahanga, ikibazo gikomeye gikomeje kuba kimwe: ese ubufasha mpuzamahanga buhabwa Kinshasa buzakoreshwa mu gutsinda intambara, cyangwa buzafasha kubaka amahoro arambye arinda ubuzima n’umutungo w’abaturage bose?







