U Bufaransa Bugiye Gushora Akayabo muri Afurika; Perezida Macron Yanahishuye Imishinga Ikomeye Igomba Gukorerwa kuri uyu Mugabane
Perezida w’u Bufaransa, Emmanuel Macron, yatangaje ko igihugu cye giteganya gushora miliyari 27 z’amadolari ya Amerika ku Mugabane wa Afurika, mu rwego rwo kuvugurura no kongera imbaraga mu mubano hagati y’u Bufaransa n’ibihugu bya Afurika, cyane cyane nyuma y’igihe uyu mubano wari umaze kuzamo agatotsi mu bice bitandukanye by’uyu mugabane.
Ibi Macron yabivugiye i Nairobi muri Kenya ku wa Mbere tariki ya 11/05/2026, mu nama ikomeye yahuje u Bufaransa n’ibihugu bya Afurika, yitabiriwe n’abakuru b’ibihugu, abayobozi b’ibigo mpuzamahanga, abashoramari, impuguke mu by’ubukungu n’ikoranabuhanga, ndetse n’abahagarariye urubyiruko n’abikorera bo ku Mugabane wa Afurika.
Iyi nama yari igamije kurebera hamwe uburyo Afurika n’u Bufaransa byubaka ubufatanye bushya bushingiye ku nyungu z’impande zombi, aho gushyira imbere amateka ya gikoloni cyangwa inyungu z’uruhande rumwe gusa.
Mu ijambo rye, Perezida Macron yavuze ko igihe kigeze ngo Afurika ifatwe nk’umufatanyabikorwa ukomeye kandi ufite ubushobozi, aho kuba umugabane ufashwa gusa.
Yagize ati:
“Ntabwo turi hano gusa kugira ngo dushore amafaranga muri Afurika, ahubwo turashaka ko n’abashoramari b’Abanyafurika baza gushora imari mu Bufaransa. Turifuza ubufatanye bushya bushingiye ku bwubahane no ku nyungu z’impande zombi.”
Aya magambo Macron yayavuze mu gihe u Bufaransa bumaze imyaka butakaza ijambo rikomeye mu bihugu byinshi bya Afurika, cyane cyane ibyo mu karere ka Sahel birimo Mali, Burkina Faso na Niger, aho abaturage n’ubutegetsi bushya bakomeje kunenga cyane uruhare rw’u Bufaransa muri politiki n’umutekano by’akarere.
Perezida Macron yavuze ko ayo mafaranga azashorwa mu nzego zifatwa nk’inkingi z’iterambere rya Afurika mu myaka iri imbere.
Mu nzego zitezwe kwitabwaho cyane harimo:
Ingufu zirimo amashanyarazi n’izisubira,
Ikoranabuhanga rigezweho, cyane cyane ubwenge buhangano (Artificial Intelligence),
Ubwikorezi bwo mu mazi,
Ubuhinzi bugezweho,
Guteza imbere inganda n’ibikorwa remezo.
Macron yavuze ko iri shoramari rizafasha mu guhanga imirimo mishya irenga ibihumbi 250, haba ku Mugabane wa Afurika no mu Bufaransa, ndetse rikanafasha urubyiruko kubona amahirwe mashya mu rwego rw’ikoranabuhanga n’udushya.
Uyu muhango wabereye i Nairobi wafashwe nk’intambwe nshya mu mubano wa Afurika n’u Burayi, aho abayobozi benshi bagaragaje ko Afurika ikwiye gufatwa nk’isoko rikomeye ry’ahazaza kubera abaturage benshi bafite imyaka y’ubukure bwo gukora, umutungo kamere ndetse n’ubwiyongere bw’ikoranabuhanga.
Mu bitabiriye iyi nama harimo abayobozi bo mu bihugu byo muri Afurika y’Iburasirazuba n’abo muri Afurika y’Iburengerazuba, ibigo by’imari mpuzamahanga, sosiyete zikomeye zo mu Bufaransa, ndetse n’abikorera bo muri Afurika bafite ibikorwa mu nzego z’ikoranabuhanga, ubuhinzi n’ingufu.
Kenya, nk’igihugu cyakiriye iyi nama, yashimwe nk’imwe mu nkingi z’ikoranabuhanga muri Afurika, cyane cyane kubera iterambere ryayo mu by’ikoranabuhanga no mu rwego rw’imari ikoresha uburyo bw’ikoranabuhanga.
Abasesenguzi bavuga ko uru rugendo rwa Macron n’aya masezerano mashya biri mu bikorwa bigamije kongera kubaka icyizere hagati y’u Bufaransa n’ibihugu bya Afurika, nyuma y’aho ibihugu byinshi byakolonijwe n’u Bufaransa bitangiye kwigenga cyane mu bya dipolomasi n’umutekano.
Mu myaka ishize, u Bufaransa bwagiye bushinjwa n’abaturage bo muri Afurika gukomeza kugira uruhare rukomeye mu miyoborere y’ibihugu byaho, ibintu byakuruye imyigaragambyo ndetse n’iyirukanwa ry’ingabo zabwo mu bihugu bimwe na bimwe byo muri Sahel.
Gusa Macron yavuze ko igihugu cye cyifuza “ubufatanye bushya budashingiye ku mateka ya gikoloni,” ahubwo bugamije guteza imbere ubucuruzi, ikoranabuhanga, amahugurwa n’ishoramari rifitiye inyungu impande zombi.
Iyi nama ya Nairobi ishobora gufatwa nk’intangiriro y’icyiciro gishya mu mubano wa Afurika n’u Bufaransa, cyane cyane mu gihe Afurika ikomeje kwigaragaza nk’umwe mu migabane ifite amahirwe menshi y’iterambere mu bukungu n’ikoranabuhanga mu myaka iri imbere.





