Guverinoma ya RDC yahagaritse by’agateganyo amashuri makuru na kaminuza muri Goma na Bukavu — Menya impamvu
Minembwe Capital News
Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yatangaje ko yahagaritse by’agateganyo ibikorwa by’amashuri makuru na kaminuza biri mu mijyi ya Goma na Bukavu, mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo.
Iki cyemezo cyatangajwe na Minisiteri y’Amashuri Makuru, Kaminuza, Ubushakashatsi mu Bumenyi n’Ubushya ku itariki ya 20/08/2026, mu gihe iyi mijyi iri mu bice bigenzurwa n’Ihuriro AFC/M23.
Umutekano watumye amasomo ahagarikwa
Minisiteri yavuze ko yafashe iki cyemezo nyuma yo gusuzuma uko umutekano uhagaze mu mijyi ya Goma na Bukavu, aho yavuze ko ihungabana ry’umutekano ryagize ingaruka ku mikorere isanzwe y’ibigo by’amashuri makuru na kaminuza.
Guverinoma y’i Kinshasa yasobanuye ko iki cyemezo kigamije mbere na mbere kurinda abanyeshuri n’abakozi b’ibigo by’amashuri, ariko kandi kikaba kigamije kubungabunga imigendekere isanzwe ya gahunda z’uburezi, agaciro k’impamyabumenyi zitangwa na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ndetse n’ubuziranenge bw’amasomo.
Iri hagarikwa rireba ibikorwa by’amasomo n’ibindi bikorwa bifitanye isano na byo mu mwaka w’amashuri wa 2026–2027.
Mu byahagaritswe harimo kwiyandikisha kw’abanyeshuri bashya, gukomeza kwiyandikisha kw’abasanzwe biga, gutangira amasomo, gukora ibizamini n’isuzuma, gutangaza no kwemeza amanota, ndetse n’ibindi bikorwa byose bishobora gutuma hatangwa impamyabumenyi cyangwa izindi nyandiko zemeza ko umunyeshuri yasoje amasomo muri uwo mwaka.
Kaminuza n’amashuri makuru byagizeho ingaruka
Mu bigo by’amashuri byavuzwe muri iri tangazo harimo UNIGOM, ISC-GOMA, ISTM-GOMA, ISTA-GOMA na ISP-GOMA, ndetse na UOB, ISC-BUKAVU, ISTM-BUKAVU, ISP-BUKAVU, ISDR-BUKAVU na ISAM-BUKAVU.
Ibi bigo biri mu by’ingenzi bitanga amasomo mu mashuri makuru muri Goma na Bukavu. Bityo, ihagarikwa ry’ibikorwa byabyo rishobora kugira ingaruka ku banyeshuri benshi bari batangiye cyangwa biteguraga gutangira umwaka mushya w’amashuri.
Guverinoma yavuze kandi ko abanyeshuri bari mu mwaka wa nyuma w’amashuri wa 2025–2026, batashoboye kurangiza gahunda zabo kubera ibibazo by’umutekano, bazemererwa gukora ibizamini cyangwa kuzuza ibindi bisabwa kugira ngo barangize amasomo yabo.
Ibyo bikorwa bizakorerwa mu bigo bya Leta cyangwa ibyigenga bifite ubuyobozi bwashyizweho hakurikijwe amategeko ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Kinshasa na AFC/M23 batangiye kutumvikana ku burezi
Iki cyemezo cya Kinshasa cyaje mu gihe amashuri makuru na kaminuza nyinshi zo muri Goma na Bukavu zari zisanzwe zikora mu duce tugenzurwa n’Ihuriro AFC/M23, ndetse amwe muri yo akaba yari afite ubuyobozi bwashyizweho muri ibyo bice.
Umuyobozi wungirije wa AFC/M23 ushinzwe ibikorwa bya politiki, dipolomasi n’imiyoborere, Bertrand Bisimwa, yanenze icyemezo cya Guverinoma ya Congo.
Bisimwa yavuze ko uburezi budakwiye kuvangwa na politiki, anashinja ubutegetsi bw’i Kinshasa kugerageza gukoresha urwego rw’uburezi nk’igikoresho cya politiki mu makimbirane akomeje kubera mu burasirazuba bwa RDC.
Yagize ati:
«“Kugerageza gukoreshwa mu nyungu za politiki kw’uru rwego na Guverinoma y’i Kinshasa, hagamijwe kubigira intwaro y’intambara, bigaragaza imitekerereze idahagaze neza n’ubushobozi buke bwo kubazwa inshingano biranga ubutegetsi bw’i Kinshasa muri iki gihe.”»
AFC/M23 ivuga ko ifite ubundi buryo
Bertrand Bisimwa yavuze ko AFC/M23 yari yarateganyije uburyo bwo gukemura ikibazo cy’ihagarikwa ry’ibikorwa by’amashuri makuru na kaminuza.
Yatangaje ko iri huriro riteganya gushyira ahagaragara gahunda nshya izafasha abanyeshuri bo muri Goma na Bukavu gukomeza amasomo yabo, nubwo Guverinoma y’i Kinshasa yaba yahagaritse ibikorwa by’amashuri muri ibyo bice.
Ibi bishobora gutuma uburezi buba kimwe mu bibazo bishobora kurushaho kugaragaza itandukaniro hagati y’ubuyobozi bw’i Kinshasa n’inzego ziri kugenzura Goma na Bukavu.
Ihagarikwa rishobora kugira ingaruka ku banyeshuri benshi
Ihagarikwa ry’amasomo rije mu gihe abanyeshuri benshi bari bitegura umwaka mushya w’amashuri.
Ku banyeshuri bari hafi kurangiza amashuri, ikibazo gikomeye gishobora kuba uburyo bazakora ibizamini, kubona amanota yabo no guhabwa impamyabumenyi mu gihe ibikorwa by’ibigo byabo byahagaritswe.
Ku bandi banyeshuri, cyane cyane abari bitegura gutangira amasomo mashya, haracyari ikibazo cy’uko gahunda yabo y’amashuri izakomeza n’aho izakorerwa.
Nubwo Kinshasa ivuga ko iki cyemezo kigamije kurinda abanyeshuri no kubungabunga ubuziranenge bw’uburezi, AFC/M23 yo ikomeje kuvuga ko uburezi butagomba kuba igikoresho cy’amakimbirane ya politiki n’umutekano.
Iki cyemezo gisobanuye iki ku burezi muri Goma na Bukavu?
Ihagarikwa ry’ibikorwa by’amashuri makuru na kaminuza muri Goma na Bukavu rigaragaza uburyo amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC akomeje kugira ingaruka no ku nzego z’imibereho y’abaturage zitari iza gisirikare gusa.
Mu gihe ikibazo cy’umutekano gikomeje kuba intandaro y’impaka hagati ya Kinshasa na AFC/M23, ikibazo cy’uburezi na cyo cyinjiye mu bibazo bishobora kugira ingaruka ku hazaza h’urubyiruko rwo muri Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo.
Kugeza ubu, ikibazo gikomeye ni ukumenya niba gahunda yatangajwe na AFC/M23 yo gukomeza amasomo izashyirwa mu bikorwa, ndetse n’uko izahuza n’impamyabumenyi n’ibindi byangombwa byemewe na Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Icyakora, ku banyeshuri bo muri Goma na Bukavu, ikibazo nyamukuru kiracyari kimwe: amasomo azakomeza ate mu gihe uburezi ubwabwo bwabaye kimwe mu bibazo byibasiwe n’amakimbirane ari mu burasirazuba bwa RDC?





