Impuruza i Kinshasa: Imiryango 64 ya Sosiyete Sivile Yaburiye Tshisekedi ku Mpinduka z’Itegeko Nshinga
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)
Sosiyete Sivile yasabye Perezida Tshisekedi guhagarika burundu gahunda ya referendum ku Itegeko Nshinga
Umwuka wa politiki muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ukomeje kuba mubi, nyuma y’uko ihuriro ry’imiryango ya sosiyete sivile risabye Perezida Félix-Antoine Tshisekedi Tshilombo guhagarika burundu gahunda ijyanye n’umushinga w’itegeko rigena uburyo referendum ku Itegeko Nshinga yakorwa.
Iri huriro ry’imiryango ya sosiyete sivile ryabigarutseho kuri uyu wa Mbere, tariki ya 10/08/2026, mu kiganiro n’abanyamakuru cyabereye i Kinshasa, aho ryagaragaje ko ibihe bya politiki n’imibereho y’abaturage muri Congo muri iki gihe bidatanga icyizere gihagije cyo gutangiza impinduka ku Itegeko Nshinga.
Iyi miryango yavuze ko gushyira igihugu mu nzira yo guhindura Itegeko Nshinga muri ibi bihe bidakemura ibibazo byihutirwa igihugu gifite.
Mu itangazo ryasomwe na Jeef Pambi, wari uhagarariye iri huriro, yavuze ko iyi gahunda ishobora kugira ingaruka zikomeye ku bumwe bw’igihugu no ku ituze rya politiki.
Yagaragaje ko gutangiza inzira yo guhindura Itegeko Nshinga muri ibi bihe bishobora kongera amakimbirane ya politiki, gukaza amacakubiri mu Banyekongo, ndetse no gutuma inzego z’igihugu zita ku bibazo bidakwiye gushyirwa imbere muri iki gihe.
Ihuriro ryavuze ko ikibazo cy’ibanze igihugu gifite atari uguhindura Itegeko Nshinga, ahubwo ko ari ugushaka ibisubizo ku bibazo bikomeye abaturage ba Congo bahanganye na byo.
Imiryango 64 ya sosiyete sivile irasaba Tshisekedi guhagarika gahunda ya referendum
Iri huriro rihuriyemo imiryango 64 ya sosiyete sivile, irimo LUCHA, Filimbi, Alerte RDC n’indi, ryasabye Perezida Tshisekedi kutemeza no kudashyira mu bikorwa umushinga w’itegeko rigena uburyo referendum yakorwa.
Muri iryo tangazo, basabye Perezida wa Repubulika, ku bw’inyungu rusange z’igihugu, guhagarika burundu inzira yari yatangiye yo guhindura Itegeko Nshinga.
Ni ubusabe bushyira igitutu kuri Perezida Tshisekedi, mu gihe politiki ya Congo ikomeje kurangwa n’impaka zikomeye ku cyerekezo cy’igihugu, imiyoborere ndetse n’uburyo bwo gukemura ibibazo by’umutekano n’imibereho y’abaturage.
Impungenge za sosiyete sivile
Sosiyete sivile isanga gukomeza iyi gahunda muri ibi bihe bishobora kugira ingaruka zirenze impaka ku Itegeko Nshinga ubwaryo.
Mu byo bagaragaje harimo ko bishobora:
- Kongera ubushyamirane bwa politiki hagati y’abashyigikiye ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo;
- Gukaza amacakubiri mu gihugu, mu gihe hari ibibazo bikomeye by’umutekano n’imibereho y’abaturage;
- Kuyobya icyerekezo cy’inzego za Leta, zikava ku bibazo sosiyete sivile ibona ko bikwiye gushyirwa imbere;
- No kugabanya icyizere abaturage bafitiye inzego za politiki, cyane cyane mu gihe impaka ku mpinduka z’Itegeko Nshinga zaba zidahuriweho n’abaturage n’abanyapolitiki.
Ibi ni byo byatumye iyi miryango isaba ko gahunda yo guhindura Itegeko Nshinga ishyirwa ku ruhande, ahubwo hakabanza gushakwa ubwumvikane ku bibazo by’ingenzi igihugu gihanganye na byo.
Basabye ibiganiro by’igihugu bihuriza hamwe Abanyekongo
Usibye gusaba guhagarika umushinga wa referendum, ihuriro ry’imiryango 64 ryasabye ko habaho ibiganiro by’igihugu by’ukuri, bigamije guhuza impande zitandukanye z’Abanyekongo.
Basabye ko ibyo biganiro byategurwa mu buryo buboneye kandi butanga umwanya ungana ku byiciro bitandukanye bigize sosiyete y’Abanyekongo, buri ruhande rugahagararirwa n’abantu rwageneye kuruhagararira.
Banasabye ko ibiganiro nk’ibyo byagira gahunda y’ibyigwa ishingiye ku bibazo bikomeye igihugu gihanganye na byo, aho gushyira imbere impinduka za politiki zishobora kongera ubwumvikane buke.
Ihuriro ryavuze ko ryiteguye kugira uruhare muri iyo nama y’igihugu, mu gihe yaba iteguye mu buryo buboneye, burimo ubwisanzure n’ukuri.
Tshisekedi ari mu mazi abira ya politiki
Ibi bibaye mu gihe ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bukomeje guhura n’ibibazo bikomeye bya politiki, cyane cyane ku bijyanye n’imiyoborere, umutekano w’igihugu ndetse n’icyerekezo cy’ivugurura ry’inzego za Leta.
Kuba imiryango 64 ya sosiyete sivile isaba Perezida ubwe guhagarika gahunda ijyanye na referendum, bigaragaza ko hari impungenge zikomeye ku buryo gahunda y’impinduka z’Itegeko Nshinga zishobora kwakirwa n’ibice bitandukanye by’igihugu.
Ku ruhande rwa politiki, ikibazo gikomeye kizaba ukumenya niba ubutegetsi bwa Tshisekedi buzahitamo gukomeza gahunda y’impinduka, cyangwa niba buzabanza gushaka ubwumvikane bwagutse binyuze mu biganiro by’igihugu, nk’uko iyi miryango ibisaba.
Kuri ubu, amaso ahanzwe kuri Perezida Tshisekedi n’inzego z’igihugu kugira ngo harebwe igisubizo azatanga kuri ubu busabe.
Ku ruhande rw’abamagana gahunda yo guhindura Itegeko Nshinga, bavuga ko mu gihe igihugu kigifite ibibazo bikomeye by’umutekano, politiki n’imibereho y’abaturage, gushyira imbere referendum bishobora kongera ibibazo aho kubikemura.
Ku rundi ruhande, ikibazo cy’ingenzi kizakomeza kuba niba impinduka z’Itegeko Nshinga zizafatwa nk’igikoresho cyo gushakira ibisubizo ibibazo by’igihugu, cyangwa niba zizafatwa nk’ikintu gishobora gukomeza gukurura impaka no gucamo ibice politiki ya Congo.
Icyo izi mpande zombi zihurizaho ni uko Congo ikeneye ibisubizo ku bibazo byayo bikomeye. Icyo batandukaniyeho ni inzira igomba gukurikizwa kugira ngo ibyo bisubizo biboneke.
MINEMBWE CAPITAL NEWS (MCN)