Israel na Lebanon mu nzira y’amahoro
Minisitiri w’Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu, yatangaje ko igihugu cye kiri mu cyerekezo cyiza cyo kugera ku masezerano y’amahoro ashobora kuba ay’amateka hagati ya Israel na Lebanon. Ibi bihugu bimaze imyaka myinshi mu makimbirane n’intambara zidakunze guhagarara.
Mu ijambo rye, Netanyahu yagize ati: “Dufite amahirwe akomeye yo kugera ku masezerano y’amahoro mu mateka na Lebanon.” Aya magambo agaragaza icyizere cya politiki ku mpande zombi, nubwo inzitizi zikiri nyinshi.
Leta ya Israel ifite ibyo isaba ngo ayo masezerano agerweho, birimo:
- Kwambura burundu intwaro umutwe wa Hezbollah, ufatwa na Israel nk’umutwe w’iterabwoba kandi ufite imbaraga zikomeye mu majyepfo ya Lebanon.
- Kubaka amahoro arambye arimo umutekano usesuye ku mipaka y’ibihugu byombi.
Ibi bisabwa bifatwa nk’ibikomeye cyane, cyane cyane ku ruhande rwa Lebanon, aho Hezbollah ifite uruhare rukomeye muri politiki n’umutekano w’igihugu.
Umubano hagati ya Israel na Lebanon umaze igihe kirekire urangwa n’intambara n’amakimbirane. Mu 1982, Israel yagabye igitero gikomeye muri Lebanon mu cyiswe 1982 Lebanon War, igamije kurwanya imitwe yitwaje intwaro yari yarashinze ibirindiro muri icyo gihugu.
Nyuma y’iyo ntambara, Hezbollah yavutse nk’umutwe witwaje intwaro ugamije kurwanya Israel, ukomeza ibikorwa byayo kugeza n’ubu. Mu 2006, habaye indi ntambara ikomeye hagati ya Israel na Hezbollah, yasize ibyangiritse byinshi ndetse n’impfu z’abasivili ku mpande zombi.
Nubwo habayeho ibiganiro bitandukanye mu myaka yakurikiyeho, nta masezerano arambye yigeze agerwaho hagati y’ibihugu byombi.
Nubwo hari amagambo y’icyizere ku mahoro, ibikorwa bya gisirikare bya Israel mu majyepfo ya Lebanon bikomeje gutera impungenge mu baturage no mu basesenguzi ba politiki.
Benshi bibaza niba koko intego nyamukuru ari amahoro, cyangwa niba ari uburyo bwo gukomeza gushyira igitutu kuri Hezbollah. Ibi bikorwa bishobora no gutuma ibiganiro bigorana, kuko byongera umwuka mubi hagati y’impande zombi.
Ku ruhande rwa dipolomasi, Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Donald J. Trump, yatangaje ko ateganya gutumira Netanyahu ndetse na Perezida wa Lebanon, Joseph Aoun, muri White House.
Ibi biganiro biteganyijwe bigamije:
- Kuzahura umubano hagati ya Israel na Lebanon
- Gushaka umusingi w’amahoro arambye
- Gufungura inzira nshya y’ubufatanye mu karere
Ibi byaba ari amateka mashya, kuko hashize imyaka irenga 30 impande zombi zitarebana neza ku rwego rwo hejuru nk’urwo.
Nubwo hari icyizere kigaragazwa n’abayobozi, inzira igana ku mahoro iracyari ndende kandi igoye. Ibibazo by’umutekano, imyemerere ya politiki, ndetse n’uruhare rwa Hezbollah biracyari inzitizi zikomeye.
Gusa ariko, kuba ibiganiro by’amahoro biri gutekerezwaho ku rwego mpuzamahanga, byerekana ko hari intambwe nshya ishobora gutuma aka karere kagana ku ituze rirambye, mu gihe impande zombi zashyira imbere inyungu z’amahoro kurusha iz’intambara.






