RDC: Amatorero y’Ububyuke Yasesekaye mu Mushinga wa Tshisekedi wo Kuvugurura Itegeko Nshinga
Mu gihe impaka zikomeje kwiyongera ku mushinga wo kuvugurura Itegeko Nshinga rya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), amatorero y’ububyuke yo muri iki gihugu ahuriye mu Ihuriro Réveil du Congo (ERC) yatangaje ko azakora urugendo rw’abaturage i Kinshasa tariki ya 05/06/2026, rugamije gushyigikira gahunda ya Perezida Félix Tshisekedi yo gusuzuma no guhindura Itegeko Nshinga ryashyizweho tariki ya 18/02/2006.
Iki cyemezo cyatangajwe n’abayobozi b’aya matorero bavuga ko kigamije kugaragaza ko abaturage benshi bifuza impinduka mu mategeko agenga igihugu no gukuraho ibyo bita imbogamizi zikubiye mu Itegeko Nshinga ryashyizweho mu gihe cy’ubutegetsi bwa Joseph Kabila.
Perezida wa ERC, Arikiyepisikopi Evariste Ejiba Yamapia, yavuze ko mu rugendo aherutse kugirira mu mujyi wa Uvira, abaturage benshi bagaragaje ko bashyigikiye ihindurwa ry’Itegeko Nshinga kandi ko bifuza ko Perezida Félix Tshisekedi akomeza gahunda ye yo kuvugurura imiyoborere y’igihugu.
Yagize ati: “Navuye i Uvira, kandi abaturage baho bambwiye ko bashyigikiye ihindurwa ry’Itegeko Nshinga ndetse ko biteguye gushyigikira Perezida Félix Tshisekedi muri uwo mushinga.”
Aya makuru yongeye gushimangirwa na Musenyeri Pascal Mukuna, uyobora Assemblée Chrétienne de Kinshasa (ACK), mu nama yateguye uru rugendo yabaye tariki ya 29/05/2026.
Mu mashusho yakwirakwijwe tariki ya 30/05/2026, Mukuna yasobanuye ko abazitabira uru rugendo bazahurira ku Ngoro y’Inteko Ishinga Amategeko (Palais du Peuple), aho hazasomerwa ubutumwa bugamije gusobanurira abaturage impamvu amatorero ashyigikiye iri vugururwa.
Yagize ati: “Turashaka gusobanurira abaturage ko guhindura Itegeko Nshinga bidafite intego yo kongerera manda Perezida wa Repubulika nk’uko bamwe babivuga. Hari amakuru menshi ayobya rubanda, kandi ni yo dushaka gukosora.”
Hashize imyaka myinshi Itegeko Nshinga rya RDC, ryemejwe muri referandumu yo mu 2005, rikomeje guteza impaka zishingiye ku buryo rigabanya cyangwa ryagura ububasha bw’inzego zitandukanye z’igihugu.
Abashyigikiye ivugururwa bavuga ko hari ingingo nyinshi zitakijyanye n’igihe kandi ko zikwiye kuvugururwa kugira ngo igihugu kibashe guhangana n’ibibazo by’umutekano, iterambere ndetse n’imiyoborere.
Ku rundi ruhande, abatavuga rumwe n’ubutegetsi hamwe n’imiryango imwe n’imwe ya sosiyete sivile bavuga ko impamvu nyamukuru y’iri vugururwa ishobora kuba ugushaka gufungura amarembo yatuma ubutegetsi buriho bukomeza kuguma ku butegetsi igihe kirekire.
Ibi ni byo byatumye impaka ziza ku isonga muri politiki ya Congo kuva mu mpera za 2025 kugeza uyu munsi.
Kuva Félix Tshisekedi yagera ku butegetsi mu mwaka wa 2019, umubano hagati ya Leta n’amadini wakomeje kugira uruhare rukomeye muri politiki y’igihugu.
Amatorero Gatolika n’aba-Protestanti akomeye muri RDC yakunze kunenga ubutegetsi ku bibazo by’imiyoborere, amatora ndetse n’umutekano muke mu burasirazuba bw’igihugu.
Ariko amatorero y’ububyuke, ahuriyemo amatorero menshi y’Abapentekote n’abavugabutumwa, yakomeje kugaragara nk’afitanye umubano wa hafi n’ubuyobozi bwa Leta kurusha andi matsinda y’amadini.
Mu bihe bitandukanye, bamwe mu bayobozi b’aya matorero bagiye bagaragara mu bikorwa byo gushyigikira gahunda za Perezida Tshisekedi, harimo ibiganiro bya politiki, ibikorwa byo gusabira igihugu ndetse no kwamamaza gahunda za Leta imbere y’abakirisitu.
Ababikurikiranira hafi bavuga ko uru rugendo rwateguwe na ERC rushobora gufatwa nk’ikimenyetso cyerekana uburyo amatorero y’ububyuke agenda arushaho kugira uruhare mu mpaka za politiki z’iki gihugu.
Nubwo abateguye uru rugendo bavuga ko rugamije gusa gushyigikira ivugururwa ry’Itegeko Nshinga, hari impungenge ko rushobora gukomeza gukaza umwuka wa politiki hagati y’abashyigikiye ubutegetsi n’ababurwanya.
Bamwe mu babikurikiranira hafi bemeza ko gushyira amadini imbere mu bibazo bya politiki bishobora kongera ubushyamirane muri Congo, mu gihe abandi bavuga ko ari uburenganzira bw’amadini kugira uruhare mu biganiro birebana n’ejo hazaza h’igihugu.
Tariki ya 05/06/2026 ni bwo hazagaragara niba uru rugendo ruzitabirwa n’abaturage benshi nk’uko abateguye babyizeza, cyangwa niba ruzakomeza kuba ikimenyetso cy’inkunga amwe mu matorero ahabwa n’ubuyobozi bwa Perezida Félix Tshisekedi mu rugendo rwo guhindura Itegeko Nshinga rya RDC.






